Iris spuria subsp. musulmanica

Iris spuria subsp. musulmanica, süsengiller (Iridaceae) familyasına ait sakalsız Iris spuria türünün bir alttürüdür. Yayılışı Doğu Anadolu, Kafkasya ve İran'ı kapsayan bölgelerle ilişkilendirilir; bazı kaynaklarda ayrı bir tür (Iris musulmanica) olarak da ele alınır.

Bitki uzun boylu, rizomlu ve öbek oluşturan bir süsendir. Yaprakları uzun, dar ve serttir. Dik çiçek sapları birkaç çiçek taşır; çiçekler genellikle açık mavi, leylak ya da mor tonlarındadır ve dış parçaların üzerinde sarımsı bir alan ile koyu damarlar bulunabilir. Spuriae grubunun diğer üyeleri gibi dış parçalar sakalsızdır. Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinsidir; dünyada yaklaşık 300 tür içerir ve Türkiye bu cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir. Süsen çiçekleri üçlü simetrisiyle kolayca tanınır: dışa ve aşağıya kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), çoğunlukla dik duran üç iç parça (dik yapraklar) ve dişicik borusunun yaprak benzeri üç kolu, her biri bir başçığı örten ayrı bir tozlaşma birimi oluşturur.

Bu alttür, nemli ve çoğu zaman tuzlu ya da alkali çayırlarda, sulak alan ve göl kenarlarında yetişir. İlkbahar sonu ile yaz başında çiçek açar. Toprağın tuzluluğuna karşı dayanıklılığı, onu tuzlu bozkır sulak alanlarının karakteristik bitkilerinden biri yapar. Süsen çiçekleri başta arılar olmak üzere böceklerle tozlaşır; dış parçalardaki damarlar, lekeler, sakal ya da ibik benzeri yapılar böcekleri nektara ve başçıklara yönlendiren işaretler olarak görev yapar. Meyve üç gözlü bir kapsüldür ve olgunlaşınca açılarak çok sayıda tohumu dağıtır. Yeraltı organları sayesinde bitki kurak yaz aylarını ya da soğuk kışı toprak altında geçirebilir.

Sulak alanların kurutulması, sulama amaçlı su çekimi ve aşırı otlatma, bu tür yaşam alanlarındaki popülasyonları olumsuz etkileyebilir. Yabani süsen türleri, gösterişli çiçekleri nedeniyle doğadan sökülerek toplanma, otlatma ve yaşam alanlarının tarıma ya da yapılaşmaya açılması gibi baskılarla karşı karşıyadır. Dar yayılışlı türlerin korunması için doğal popülasyonlara dokunulmaması, bahçe için yalnızca üretimden elde edilmiş bitkilerin tercih edilmesi önemlidir. Cins, bahçecilikte de büyük değere sahiptir ve pek çok türü melezleme çalışmalarında kullanılmıştır.