Iris reticulata var. reticulata

Iris reticulata var. reticulata, ağsı süsen (Iris reticulata) türünün tip varyetesidir ve süsengiller (Iridaceae) familyasına aittir. Tür; Anadolu, Kafkasya, Irak ve İran'ın dağlık bölgelerinde yayılır ve bahçelerde en çok yetiştirilen küçük soğanlı süsenlerden biridir.

Bu bitki, soğanlı süsenlerin Reticulata grubuna aittir. Bu gruptaki türlerin soğanları ağ gibi lifli bir kabukla örtülüdür; yapraklar dar, dört köşeli ya da silindir biçimlidir. Çiçekler kışın sonu ya da ilkbaharın başında, kar erir erimez açar ve bitki genellikle 10–15 santimetreyi geçmez. Dağ çayırları, taşlı yamaçlar ve açık alanlar bu süsenlerin tipik yaşam alanlarıdır; yaz aylarında toprak üstü kısımları kurur.

Yapraklar dört köşelidir ve çiçeklenme sırasında henüz kısadır, sonradan uzar. Çiçekler kokulu, genellikle koyu mor ya da mavi renklidir; dış parçaların ortasında sarı ya da turuncu bir şerit ve beyaz işaretler bulunur.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinslerinden biridir; dünya genelinde iki yüzü aşkın türü vardır ve çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsenlerin çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağı kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), dik duran üç iç parça ve taç yaprağına benzeyen üç yassı dişicik dalı bulunur. Tozlayıcı böcekler dış parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerek tozlaşmayı sağlar.

Süsenler bahçe bitkisi olarak çok eski çağlardan beri yetiştirilir; bazı türlerin rizomlarından elde edilen kokulu madde parfümeride kullanılmıştır. Bitkinin özellikle rizom ve soğanları ise tahriş edici maddeler içerdiğinden yenmemelidir. Türkiye, Anadolu'nun çeşitli iklim ve toprak koşulları sayesinde süsen türleri bakımından zengin bir ülkedir. Doğal türlerin bir kısmı dar yayılışlıdır; soğan ve rizom toplanması, otlatma ve yaşam alanı kaybı bu bitkileri tehdit eder.