Iris reticulata var. kurdica

Iris reticulata var. kurdica, süsengiller (Iridaceae) familyasından, ağsı süsen (Iris reticulata) türünün bir varyetesidir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile çevresindeki dağlık bölgelerle ilişkilendirilir; çiçek rengi ve bazı küçük ayrıntılarla tip varyeteden ayrılır.

Bu bitki, soğanlı süsenlerin Reticulata grubuna aittir. Bu gruptaki türlerin soğanları ağ gibi lifli bir kabukla örtülüdür; yapraklar dar, dört köşeli ya da silindir biçimlidir. Çiçekler kışın sonu ya da ilkbaharın başında, kar erir erimez açar ve bitki genellikle 10–15 santimetreyi geçmez. Dağ çayırları, taşlı yamaçlar ve açık alanlar bu süsenlerin tipik yaşam alanlarıdır; yaz aylarında toprak üstü kısımları kurur.

Iris reticulata türünün yaprakları dört köşelidir ve çiçeklenme sırasında henüz kısadır. Çiçekleri kokulu, genellikle koyu mor ya da mavi renklidir; dış parçaların ortasında sarı ya da turuncu bir şerit bulunur.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinslerinden biridir; dünya genelinde iki yüzü aşkın türü vardır ve çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsenlerin çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağı kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), dik duran üç iç parça ve taç yaprağına benzeyen üç yassı dişicik dalı bulunur. Tozlayıcı böcekler dış parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerek tozlaşmayı sağlar.

Süsenler bahçe bitkisi olarak çok eski çağlardan beri yetiştirilir; bazı türlerin rizomlarından elde edilen kokulu madde parfümeride kullanılmıştır. Bitkinin özellikle rizom ve soğanları ise tahriş edici maddeler içerdiğinden yenmemelidir. Türkiye, Anadolu'nun çeşitli iklim ve toprak koşulları sayesinde süsen türleri bakımından zengin bir ülkedir. Doğal türlerin bir kısmı dar yayılışlıdır; soğan ve rizom toplanması, otlatma ve yaşam alanı kaybı bu bitkileri tehdit eder.