Iris masia

Iris masia, süsengiller (Iridaceae) familyasından, sakallı süsenler grubuna ait bir taksondur. Güneydoğu Anadolu ile Suriye ve Irak'ın komşu bölgelerinde bilinen bu bitki, bazı kaynaklarda Iris germanica ile yakın ilişkili ya da onun bir formu olarak değerlendirilir.

Sakallı süsenler, dış taç parçalarının orta çizgisinde tüylü bir şerit (sakal) bulunan, yatay uzanan etli köksaplardan gelişen süsenlerdir. Kılıç biçimli, yelpaze gibi dizilmiş yaprakları ve çok çiçekli gövdeleriyle tanınırlar. Köksapları kuraklığa dayanıklı olduğundan güneşli, iyi drene olan topraklarda kolayca yetişirler.

Iris masia çok çiçekli gövdeler taşıyan, gösterişli bir bitkidir. Çiçekleri koyu mor ya da mor-mavi tonlardadır ve dış taç parçalarında sakal bulunur. İlkbaharda çiçek açar. Bölgede eski yerleşim yerlerinin çevresinde, bahçelerde ve mezarlıklarda görülmesi, uzun süredir insanlar tarafından yetiştirildiğini düşündürür.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinsidir; dünyada yaklaşık üç yüz tür içerir ve türlerin çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsen çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağıya kıvrılan üç dış taç parçası (düşenler), genellikle dik duran üç iç taç parçası (dikilenler) ve dişicik borusunun yaprak gibi genişlemiş üç dalı bulunur. Tozlaşma çoğunlukla arılar tarafından yapılır; böcek, düşen parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerken polenleri taşır.

Anadolu, süsenler bakımından dünyanın en zengin bölgelerinden biridir ve ülkede çok sayıda yerel (endemik) süsen türü yetişir. Doğal süsen populasyonları aşırı otlatma, tarım alanlarının genişlemesi ve soğan ile köksaplarının doğadan toplanması gibi baskılarla karşı karşıyadır; bu nedenle yabani süsenlerin doğadan sökülmemesi, yalnızca fotoğraflanarak gözlemlenmesi önerilir.