Iris kirkwoodii

Iris kirkwoodii, süsengiller (Iridaceae) familyasından iri çiçekli bir süsen türüdür. Güney Anadolu ve Kuzey Suriye çevresinde, kireçtaşı tepeler ve kurak yamaçlarda yayılır.

Bu tür, Oncocyclus grubuna aittir. Bu gruptaki süsenler kısa, yumrulu rizomlara sahiptir ve genellikle tek, iri, küremsi çiçekler açar. Çiçekler çoğunlukla yoğun damarlı ya da noktalıdır ve dış parçaların ortasında koyu renkli bir leke bulunur. Kurak, taşlı yamaçlar ve bozkırlar gibi yazları sıcak ve kuru geçen yerlerde yetişir, yaz aylarında dinlenmeye geçerler. Kültürde yetiştirilmeleri oldukça zordur.

Bitki 30–60 santimetreye kadar boylanabilir ve grubunun görece uzun boylu türlerindendir. Çiçeklerin iç parçaları açık zemin üzerine ince mor damarlıdır; dış parçalar ise yeşilimsi ya da krem zemin üzerine yoğun koyu noktalarla süslüdür. Çiçeklenme ilkbaharda gerçekleşir.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinslerinden biridir; dünya genelinde iki yüzü aşkın türü vardır ve çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsenlerin çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağı kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), dik duran üç iç parça ve taç yaprağına benzeyen üç yassı dişicik dalı bulunur. Tozlayıcı böcekler dış parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerek tozlaşmayı sağlar.

Süsenler bahçe bitkisi olarak çok eski çağlardan beri yetiştirilir; bazı türlerin rizomlarından elde edilen kokulu madde parfümeride kullanılmıştır. Bitkinin özellikle rizom ve soğanları ise tahriş edici maddeler içerdiğinden yenmemelidir. Türkiye, Anadolu'nun çeşitli iklim ve toprak koşulları sayesinde süsen türleri bakımından zengin bir ülkedir. Doğal türlerin bir kısmı dar yayılışlıdır; soğan ve rizom toplanması, otlatma ve yaşam alanı kaybı bu bitkileri tehdit eder.