Iris caucasica subsp. caucasica

Iris caucasica subsp. caucasica, süsengiller (Iridaceae) familyasının Iris (süsen) cinsine ait Iris caucasica türünün tip alt türüdür. Soğanlı süsenlerin “Juno” grubuna (bazı sınıflandırmalarda ayrı bir cins olarak kabul edilen Juno ya da Scorpiris altcinsi) aittir. Kısa boylu bir bitkidir; oluklu, kenarları çoğunlukla açık renkli yaprakları gövde etrafında yelpaze benzeri bir düzende dizilir.

Çiçekleri soluk sarı ile yeşilimsi sarı tonlarındadır. Juno grubundaki süsenlerde iç tepaller (standartlar) çok küçülmüş ve yataya yakın ya da aşağı sarkık durumdadır; dış tepaller (düşükler) ise geniş bir alt dudak oluşturur ve üzerinde sarı bir kabartı bulunur. Bitki toprak altında, kalın etli köklerle bağlantılı bir soğan taşır. Bu etli kökler soğandan ayrılırsa bitki zarar görür; bu nedenle grup bahçede dikkatle yetiştirilmesi gereken süsenler arasında sayılır.

İlkbaharda, kar erimesinin ardından çiçek açar. Taşlık dağ yamaçlarında, kurak çayırlarda ve bozkır alanlarında yetişir. Yazın toprak üstü kısımları kurur ve bitki kurak dönemi toprak altındaki soğanı ile geçirir. Çiçekleri başta arılar olmak üzere böceklerle tozlaşır. Meyvesi, çok sayıda tohum içeren üç gözlü bir kapsüldür; tohumdan yetişen bitkilerin çiçek açması birkaç yıl sürebilir.

Tür Kafkasya, kuzeydoğu Anadolu ve İran'ın kuzeybatısında yayılış gösterir; türün başka bölgelerde yayılış gösteren alt türleri de tanımlanmıştır. Iris cinsi dünyada 250'yi aşkın tür içerir ve Türkiye, özellikle soğanlı süsenler bakımından zengin bir ülkedir. Dar yayılışlı soğanlı süsen popülasyonları soğan toplanması, aşırı otlatma ve yaşam alanı kaybı nedeniyle baskı altında kalabilir.