Iris attica

Iris attica, süsengiller (Iridaceae) familyasından küçük boylu bir sakallı süsen türüdür. Adını Yunanistan'daki Attika bölgesinden alır ve Balkan Yarımadası ile çevresinde yayılır. Cüce sakallı süsenler grubunun tipik bir üyesidir.

Bitki yalnızca 5–15 santimetre kadar boylanır ve kısa rizomlardan gelişen sık öbekler oluşturur. Yapraklar kısa, dar ve çoğu zaman hafifçe kıvrıktır. İlkbaharda açan tek çiçekler sarı, mor, morumsu kahverengi ya da iki renkli olabilir; aynı popülasyonda farklı renkler bir arada görülebilir. Dış parçaların üzerinde belirgin bir sakal bulunur. Kayalık yamaçlar, taşlı çayırlar ve kireçtaşı alanlar başlıca yaşam alanlarıdır. Bitki kurak yazları toprak altındaki rizomlarıyla atlatır.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinslerinden biridir; dünya genelinde iki yüzü aşkın türü vardır ve çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsenlerin çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağı kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), dik duran üç iç parça ve taç yaprağına benzeyen üç yassı dişicik dalı bulunur. Tozlayıcı böcekler dış parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerek tozlaşmayı sağlar.

Süsenler bahçe bitkisi olarak çok eski çağlardan beri yetiştirilir; bazı türlerin rizomlarından elde edilen kokulu madde parfümeride kullanılmıştır. Bitkinin özellikle rizom ve soğanları ise tahriş edici maddeler içerdiğinden yenmemelidir. Türkiye, Anadolu'nun çeşitli iklim ve toprak koşulları sayesinde süsen türleri bakımından zengin bir ülkedir. Doğal türlerin bir kısmı dar yayılışlıdır; soğan ve rizom toplanması, otlatma ve yaşam alanı kaybı bu bitkileri tehdit eder.