Iris albicans

Iris albicans, süsengiller (Iridaceae) familyasından, beyaz çiçekli bir sakallı süsen türüdür. Kökeninin Arap Yarımadası olduğu düşünülür; ancak çok eski çağlardan beri insanlar tarafından taşınıp yetiştirildiği için Akdeniz havzası ve Orta Doğu'nun pek çok yerinde, özellikle mezarlıklar, eski yerleşimler ve bahçe kenarlarında yarı yabanileşmiş olarak bulunur. İslam dünyasında mezarlıklara dikilmesi geleneği nedeniyle bu bitki birçok yerde mezarlık süseni olarak tanınır.

Kalın, sürünücü rizomlardan gelişen bitki 30–60 santimetre boylanabilir. Yapraklar kılıç biçimli, grimsi yeşil ve geniştir. İlkbaharda açan çiçekler saf beyaz ve kokuludur; dış parçaların üzerinde beyaz ya da sarımsı uçlu bir 'sakal' bulunur. Çiçek sapını saran brakteler çiçeklenme sırasında da yeşil kalır. Bitki çoğunlukla tohum bağlamaz ve rizomlarının bölünmesiyle çoğalır.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinslerinden biridir; dünya genelinde iki yüzü aşkın türü vardır ve çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsenlerin çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağı kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), dik duran üç iç parça ve taç yaprağına benzeyen üç yassı dişicik dalı bulunur. Tozlayıcı böcekler dış parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerek tozlaşmayı sağlar.

Süsenler bahçe bitkisi olarak çok eski çağlardan beri yetiştirilir; bazı türlerin rizomlarından elde edilen kokulu madde parfümeride kullanılmıştır. Bitkinin özellikle rizom ve soğanları ise tahriş edici maddeler içerdiğinden yenmemelidir. Türkiye, Anadolu'nun çeşitli iklim ve toprak koşulları sayesinde süsen türleri bakımından zengin bir ülkedir. Doğal türlerin bir kısmı dar yayılışlıdır; soğan ve rizom toplanması, otlatma ve yaşam alanı kaybı bu bitkileri tehdit eder.