Himantoglossum caprinum subsp. caprinum

Himantoglossum caprinum subsp. caprinum, salepgiller (Orchidaceae) familyasına ait keçi orkidesi Himantoglossum caprinum türünün tip alt türüdür. Tür, Balkanlar, Kırım ve Anadolu'yu içine alan Doğu Akdeniz ve Karadeniz çevresinde yayılış gösterir.

Himantoglossum cinsi, Avrupa'nın en iri orkideleri arasında yer alan, kertenkele orkideleri ya da keçi orkideleri olarak bilinen bir gruptur. Bu cinsin üyeleri toprak altında iki adet yumurtamsı yumru taşır; gövdeleri kalın ve dik, yaprakları geniş ve parlak yeşildir. Yapraklar çoğu zaman sonbaharda ya da kış sonunda gelişir ve çiçeklenme döneminde kurumaya başlar. Çiçek başağı uzun ve çok çiçeklidir. Çiçeklerin en dikkat çekici özelliği, ortadaki loba bölünmüş, şerit gibi uzun ve çoğu zaman kıvrımlı dudaklarıdır; bu dudak uzaktan bir kertenkele kuyruğunu andırır. Çiçekler çoğu türde keçiyi andıran keskin bir koku yayar.

Cinsin üyeleri kurak ve yarı kurak çayırlar, kireçli yamaçlar, makilik ve garig alanları, seyrek meşe ve çam ormanlarının açıklıkları ile yol kenarlarında yetişir. Çiçeklenme genellikle ilkbahar sonu ile yaz başında gerçekleşir. Tozlaşmayı çoğunlukla arılar yapar. Diğer orkideler gibi tohumları çok küçüktür ve çimlenme için mikorizal mantarlara ihtiyaç duyar; bu nedenle bitkilerin çiçek açacak olgunluğa ulaşması yıllar sürer.

Bu alt tür, çiçek başağında çok sayıda çiçek taşıyan, morumsu pembe ve yeşilimsi tonların karıştığı çiçeklere sahip bir orkidedir. Dudağın yan lobları kısa, orta lobu ise uzun, şerit biçimli ve kıvrımlıdır; dudak üzerinde mor benekler bulunabilir. Alt türler arasındaki farklar çoğunlukla bitkinin boyu, çiçek büyüklüğü, renk tonu ve dudak lobunun oranlarıyla ilgilidir.

Türkiye'deki yumrulu orkideler, geleneksel salep üretimi için yumrularının doğadan sökülmesi nedeniyle ciddi baskı altındadır. Bunun yanında sulak alanların kurutulması, aşırı otlatma, yol ve yapılaşma gibi etkenler de yaşam alanlarını daraltmaktadır. Orkidelerin tamamı CITES kapsamında koruma altındadır ve doğadan toplanmaları, ticaretleri yasal düzenlemelerle sınırlandırılmıştır. Bu nedenle bu bitkilerin yalnızca fotoğraflanması, yerinde bırakılması ve yetişme ortamlarının korunması önemlidir.