Graphosoma lineatum (Linnaeus, 1758)

Graphosoma lineatum, yarımkanatlılar (Hemiptera) takımının kalkan böcekleri ya da kokarcalar olarak bilinen Pentatomidae familyasına ait bir böcek türüdür. Kırmızı zemin üzerindeki siyah boyuna şeritleriyle Avrupa ve Akdeniz çevresinin en kolay tanınan böceklerinden biridir. Linnaeus tarafından 1758 yılında tanımlanmıştır; günümüzde Avrupa ve Anadolu'daki birçok popülasyon ayrı bir tür olan Graphosoma italicum olarak değerlendirilmektedir.

Erginler yaklaşık 1 cm boyundadır. Skutellum çok büyüktür ve karnın büyük kısmını örter. Vücut üst yüzünde kırmızı ya da turuncu zemin üzerinde boylamasına uzanan siyah şeritler bulunur; vücut alt yüzü ise siyah beneklidir. Bu parlak renkler, böceğin kötü tatlı ve kokulu olduğunu yırtıcılara bildiren uyarıcı renklenmenin klasik bir örneğidir. Nimfler erginlerden farklı olarak daha soluk, kahverengimsi tonlardadır.

Hortum biçimli sokucu-emici ağız parçalarıyla bitki özsuyunu emerek beslenir. Özellikle maydanozgiller familyasından yabani havuç, rezene ve baldıran gibi bitkilerin şemsiye biçimli çiçek durumları üzerinde, olgunlaşmakta olan tohumlarla beslenirken sıkça görülür. Yaz aylarında bu çiçekler üzerinde çok sayıda birey bir arada bulunabilir. Tehlike anında keskin kokulu bir savunma salgısı çıkarır; insanlar için zararsızdır.

Tam olmayan başkalaşım geçirir: dişiler yumurtalarını konukçu bitkiler üzerine kümeler halinde bırakır, nimfler beş evreden sonra ergin olur. Tür geniş anlamıyla Akdeniz havzası, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yayılış gösterir; sıcak, güneşli açık alanlar, çayırlar, tarla ve yol kenarları başlıca yaşam alanlarıdır.

Kalkan böcekleri doğada önemli bir besin kaynağıdır; kuşlar, kertenkeleler, örümcekler ve yırtıcı böcekler tarafından avlanırlar. Yumurtaları ise çoğu zaman küçük parazitoit arılar tarafından asalaklanır. Bu ilişkiler, kalkan böceklerinin otsu bitki toplulukları içindeki besin ağlarının ayrılmaz bir parçası olduğunu gösterir.