Glomerida

Glomerida, kırkayaklar (Diplopoda) sınıfında yer alan ve top kırkayakları olarak bilinen bir takımdır. Tehlike anında vücutlarını tam bir top biçiminde kıvırabilmeleriyle tanınırlar. Takımda dünya genelinde birkaç yüz tür bulunur; en zengin çeşitlilik Avrupa, Akdeniz havzası ve Asya'dadır. Bilinen cinsler arasında Glomeris, Trachysphaera ve Hyleoglomeris sayılabilir.

Glomerida üyelerinin gövdesi kısa, geniş ve sırtı kubbe biçimindedir; vücut halkası sayısı azdır. Sırt plakalarının en büyüğü olan ikinci plaka ve vücudun arka ucunu örten geniş son plaka, kıvrılma sırasında vücudun tamamen kapanmasını sağlar. Bu görünüşleriyle tespihböceklerine (Armadillidium gibi karasal eşayaklılara) çok benzerler; ancak her vücut halkasında iki çift bacak taşımaları ve arka ucun tek parça geniş bir plakayla kapanması ile ayrılırlar. Renkleri türe göre siyah, kahverengi, gri, sarı ya da benekli olabilir.

Top kırkayakları nemli ortamları sever; orman zemininde, yaprak döküntüsü içinde, taşların ve kütüklerin altında, bazıları da mağaralarda yaşar. Çürüyen yapraklar ve bitki artıklarıyla beslenerek toprak oluşumuna ve besin döngüsüne önemli katkıda bulunurlar. Dişiler yumurtalarını toprak ve dışkıdan yapılmış küçük kapsüllerin içine bırakır.

Bazı türler savunma amacıyla sırtlarındaki bezlerden yapışkan ve acı salgılar çıkarabilir. İnsanlar için tehlikeli değildirler. Birçok türün dar bir yayılış alanına sahip olması, takımı biyocoğrafya çalışmaları açısından önemli kılar.