Gibbula varia (Linnaeus, 1758)

Gibbula varia, Trochidae ailesine ait bir topaç salyangozudur. Tür adı değişken anlamına gelir ve kabuk renk ve desenlerindeki büyük çeşitliliği yansıtır. Kabuğu koni biçimli, bir ile iki santimetre arasındadır; yeşilimsi, kahverengi, kırmızımsı ya da grimsi zemin üzerinde benek, çizgi ve alevli desenler taşır. Son yıllarda yapılan sistematik düzenlemelerle bu tür ve yakın akrabaları, bazı kaynaklarda Steromphala cinsine aktarılmıştır; ancak eski adıyla Gibbula içinde anılmaya devam etmektedir.

Tür, Akdeniz'de ve komşu Atlantik kıyılarında yayılış gösterir. Sığ sularda, kayalık kıyılarda, taşların altında, alg örtüsünde ve deniz çayırlarında yaşar. Akdeniz kıyılarında oldukça yaygın topaç salyangozlarından biridir.

Trochidae ailesinin üyeleri, halk arasında topaç salyangozları olarak da anılan, kabukları koni ya da topaç biçiminde deniz salyangozlarıdır. Kabuğun iç yüzeyi genellikle sedef tabakasıyla kaplıdır; bu sedef, kabuk yıprandığında ya da kırıldığında dışarıdan da görülebilir. Ağız açıklığı yuvarlağa yakındır ve hayvan geri çekildiğinde açıklığı kapatan, çok sarmallı, ince ve boynuzsu bir kapakçığa (operkulum) sahiptir. Baş bölgesinde bir çift dokunaç, ayağın kenarlarında ise duyu işlevi gören ince epipodial uzantılar bulunur.

Topaç salyangozları sert zeminlerde, taşların altında, alg örtüsü arasında ve deniz çayırlarında yaşar. Gündüzleri çoğunlukla gizlenir, geceleri ya da su altında kaldıklarında daha etkin hale gelirler. Kabukları öldükten sonra sıklıkla keşiş yengeçleri tarafından barınak olarak kullanılır. Bilimsel çalışmalarda kıyı topluluklarının yapısını ve çevresel değişimleri izlemek için gösterge canlılar olarak da değerlendirilirler.

Akdeniz kıyılarına sahip olan Türkiye'de, Ege ve Akdeniz kıyılarındaki kayalık ve deniz çayırlı alanlar bu tür topaç salyangozları için uygun yaşam alanları sunar. Küçük boyutları ve kabuk desenlerindeki değişkenlik nedeniyle türlerin birbirinden ayrılması çoğu zaman kabuk ağzı, göbek deliği ve sarmal çizgilerin dikkatli incelenmesini gerektirir. Yenmez boyutta oldukları için ekonomik değerleri yoktur; ancak kabuk koleksiyoncuları tarafından ilgiyle toplanırlar. Bilinen bir koruma sorunu bulunmamaktadır.