Phorcus turbinatus (Born, 1778)

Phorcus turbinatus, Trochidae familyasına ait, Akdeniz'in kayalık kıyılarında en sık görülen ve en iri topaç salyangozlarından biridir. Uzun süre Monodonta turbinata ve Osilinus turbinatus adlarıyla anılmıştır.

Kabuğu kalın, ağır ve yuvarlakça koniktir; yüksekliği genellikle iki ila üç santimetre arasındadır. Grimsi ya da yeşilimsi beyaz zemin üzerinde, spiral sıralar halinde dizilmiş koyu kırmızımsı, morumsu ya da siyahımsı dörtgen lekeler bulunur ve bu desen kabuğa damalı bir görünüm verir. Tepe kısmı çoğu zaman aşınmış olup alttaki sedef tabakasını gösterir. Açıklık geniştir, iç yüzü parlak sedeflidir; kolumella üzerinde küçük, diş benzeri bir çıkıntı bulunur ve açıklık yuvarlak, boynuzsu bir kapakçıkla kapatılır.

Su çizgisi civarındaki kayalarda, dalgaların vurduğu kesimlerde kalabalık topluluklar oluşturur ve kısa süreli kurumaya dayanıklıdır. Radulasıyla kaya yüzeyindeki ince alg ve mikroorganizma tabakasını kazıyarak beslenir. Ayrı eşeylidir; üreme hücrelerini suya bırakır, döllenme dışarıda gerçekleşir ve larvalar kısa bir planktonik dönemin ardından kayalara yerleşir.

Akdeniz genelinde yaygındır ve Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarındaki kayalık kesimlerde de sık rastlanan bir türdür. Kabukları arkeolojik kazılarda sık bulunur; insanların bu salyangozu çok eski çağlardan beri besin olarak topladığını gösterir. Kabuğun büyüme katmanları, geçmiş deniz suyu sıcaklıklarının araştırılmasında da kullanılmaktadır.