Frangula alnus subsp. alnus

Frangula alnus subsp. alnus, cehrigiller (Rhamnaceae) familyasına bağlı Frangula cinsinden yaprak döken bir çalı ya da küçük ağacın nominat alt türüdür. Türkiye'de barut ağacı adıyla bilinir; bu ad, odunundan elde edilen kömürün geçmişte barut yapımında kullanılmasından gelir. Eskiden Rhamnus frangula adıyla Rhamnus cinsi içinde değerlendirilmiştir.

Bitki genellikle 2 ile 5 m boylanır. Kabuğu koyu gri-kahverengi olup üzerinde belirgin açık renkli kovucuklar (lentiseller) bulunur; kabuğun iç kısmı sarımsıdır. Dallar dikensizdir, bu özellik onu dikenli cehrilerden ayırır. Yapraklar almaşık dizilişli, eliptik ya da ters yumurtamsı, kenarları düz, parlak yeşil ve paralel uzanan belirgin yan damarlıdır; sonbaharda sarı ve kırmızıya döner. Çiçekler küçük, beş parçalı, yeşilimsi beyazdır ve yaprak koltuklarında küçük gruplar halinde bulunur. Meyveler önce yeşil, sonra kırmızı, olgunlukta siyah renkli küçük sulu meyvelerdir.

Nemli ormanlar, orman kenarları, dere kıyıları, bataklık ve turbalık çevreleri ile nemli çalılıklar türün başlıca yaşam alanlarıdır. İlkbahar sonundan yaz ortasına kadar uzun bir süre çiçeklenir ve arılar için değerli bir nektar kaynağıdır. Meyveleri kuşlarca yenir ve tohumlar bu yolla dağılır. Bazı kelebek türlerinin tırtılları yapraklarıyla beslenir.

Tür Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yayılış gösterir; Türkiye'de özellikle Kuzey Anadolu'nun nemli ormanlarında bilinir. Kabuğu güçlü bir müshil etkisine sahiptir ve uzun süre kurutulduktan sonra halk hekimliğinde kullanılmıştır. Taze kabuk ve olgunlaşmamış meyveler zehirli olup kusma ve ishale yol açabilir; bu nedenle bitki dikkatsizce tüketilmemelidir.