Epipactis pontica

Epipactis pontica, orkidegiller (Orchidaceae) familyasına ait, küçük çiçekli ve oldukça gözden kaçan bir karasal orkide türüdür. Tür adı Karadeniz çevresinin eski adı olan Pontus'a gönderme yapar. Orta ve Güneydoğu Avrupa'dan Karadeniz çevresine kadar dağınık popülasyonlar halinde bulunduğu bilinir.

Bitki genellikle alçak ya da orta boyludur ve az sayıda yaprak taşır. Çiçekleri küçük, sarımsı-yeşil renklidir ve tam açılmayabilir; seyrek bir salkım halinde gövdenin üst kısmında dizilir. Bu orkide çoğunlukla kendi kendini tozlaştırır, bu nedenle böcek tozlaşmasına daha az bağımlıdır. Tür özellikle nemli ve gölgeli kayın ya da karışık ormanların tabanında, yaprak döküntüsünün yoğun olduğu yerlerde yetişir. Çiçeklenme yaz ortası ile sonunda görülür. Göze çarpmayan görünümü nedeniyle kolayca gözden kaçabilir.

Epipactis cinsi, Türkçede genellikle kuşkonmaz orkideleri ya da helleborin orkideleri olarak anılan, Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da yayılış gösteren karasal orkidelerden oluşur. Bu cinsin üyeleri yumru yerine sürünen bir kök sapına (rizom) sahiptir; gövde üzerinde sarmal dizilmiş, belirgin damarlı yapraklar ve tek yöne bakma eğiliminde olan, mahmuzsuz çiçeklerden oluşan bir salkım bulunur. Çiçeğin dudağı iki parçalıdır: içteki çanak biçimli kısım nektar toplar, dıştaki kısım ise böceklerin konması için bir platform oluşturur.

Cinsin pek çok türü kısmen mantarlara bağımlı (miksotrof) beslenir; yani fotosentez yapmalarına karşın besinlerinin bir bölümünü kökleriyle ortaklık kuran mantarlardan sağlarlar. Bu özellik, bazı türlerin oldukça gölgeli orman tabanlarında yaşayabilmesini sağlar. Tozlaşmada eşek arıları, sinekler ve arılar rol oynar; bazı türler ise kendi kendini tozlaştırır. Tüm orkideler gibi CITES sözleşmesi kapsamında koruma altındadır ve doğadan sökülmemelidir.