Epipactis condensata

Epipactis condensata, orkidegiller (Orchidaceae) familyasına ait, Doğu Akdeniz, Anadolu ve Kafkasya çevresinde yayılış gösteren çok yıllık bir karasal orkidedir. Tür adı Latince “sıkışık, yoğun” anlamına gelir ve çiçek salkımının sık yapısına gönderme yapar.

Bitki genellikle tek ya da birkaç gövdeli olup orta boyludur; gövdenin üst kısmı tüylüdür. Yapraklar oval ya da mızrak biçimlidir ve gövde üzerinde sarmal biçimde dizilir. Çiçekler yeşilimsi, pembemsi ya da kırmızımsı tonlarda olabilir ve gövdenin üst kısmında yoğun, çok çiçekli bir salkım halinde bulunur. Tür genellikle çam, meşe ve diğer karışık ormanların gölgeli ya da yarı gölgeli tabanında, çoğunlukla kireçli topraklarda yetişir. Çiçeklenme yaz aylarında gerçekleşir.

Epipactis cinsi, Türkçede genellikle kuşkonmaz orkideleri ya da helleborin orkideleri olarak anılan, Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da yayılış gösteren karasal orkidelerden oluşur. Bu cinsin üyeleri yumru yerine sürünen bir kök sapına (rizom) sahiptir; gövde üzerinde sarmal dizilmiş, belirgin damarlı yapraklar ve tek yöne bakma eğiliminde olan, mahmuzsuz çiçeklerden oluşan bir salkım bulunur. Çiçeğin dudağı iki parçalıdır: içteki çanak biçimli kısım nektar toplar, dıştaki kısım ise böceklerin konması için bir platform oluşturur.

Cinsin pek çok türü kısmen mantarlara bağımlı (miksotrof) beslenir; yani fotosentez yapmalarına karşın besinlerinin bir bölümünü kökleriyle ortaklık kuran mantarlardan sağlarlar. Bu özellik, bazı türlerin oldukça gölgeli orman tabanlarında yaşayabilmesini sağlar. Tozlaşmada eşek arıları, sinekler ve arılar rol oynar; bazı türler ise kendi kendini tozlaştırır. Tüm orkideler gibi CITES sözleşmesi kapsamında koruma altındadır ve doğadan sökülmemelidir.