Epipactis atrorubens

Epipactis atrorubens, orkidegiller (Orchidaceae) familyasına ait, Avrupa'dan Batı Asya'ya, Kafkasya ve Sibirya'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösteren çok yıllık bir karasal orkidedir. Tür adı Latince “koyu kırmızı” anlamına gelir ve çiçeklerinin koyu şarap kırmızısı rengine gönderme yapar.

Bitki genellikle 20–60 cm boylanır; gövdenin üst kısmı ve çiçek sapları kısa tüylerle kaplıdır ve çoğu zaman kırmızımsı bir renk taşır. Yapraklar iki sıra halinde dizilmiş, oval ya da mızrak biçimlidir. Çiçekler koyu kırmızıdan bordoya kadar değişen tonlardadır ve hafif vanilya kokusu yayar. Türün tipik yaşam ortamı kireçli topraklardır: seyrek çam ve kayın ormanları, orman kenarları, kayalık yamaçlar ve taşlı otlaklar. Çiçeklenme yaz başı ile yaz ortasında gerçekleşir; çiçekler başta arılar olmak üzere çeşitli böceklerce tozlaşır.

Epipactis cinsi, Türkçede genellikle kuşkonmaz orkideleri ya da helleborin orkideleri olarak anılan, Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da yayılış gösteren karasal orkidelerden oluşur. Bu cinsin üyeleri yumru yerine sürünen bir kök sapına (rizom) sahiptir; gövde üzerinde sarmal dizilmiş, belirgin damarlı yapraklar ve tek yöne bakma eğiliminde olan, mahmuzsuz çiçeklerden oluşan bir salkım bulunur. Çiçeğin dudağı iki parçalıdır: içteki çanak biçimli kısım nektar toplar, dıştaki kısım ise böceklerin konması için bir platform oluşturur.

Cinsin pek çok türü kısmen mantarlara bağımlı (miksotrof) beslenir; yani fotosentez yapmalarına karşın besinlerinin bir bölümünü kökleriyle ortaklık kuran mantarlardan sağlarlar. Bu özellik, bazı türlerin oldukça gölgeli orman tabanlarında yaşayabilmesini sağlar. Tozlaşmada eşek arıları, sinekler ve arılar rol oynar; bazı türler ise kendi kendini tozlaştırır. Tüm orkideler gibi CITES sözleşmesi kapsamında koruma altındadır ve doğadan sökülmemelidir.