Eisenia fetida (Savigy, 1826)

Eisenia fetida, kompost solucanı ya da kırmızı solucan olarak bilinen, Lumbricidae ailesine ait bir toprak solucanıdır. Dünyada en iyi tanınan solucanlardan biridir; solucan gübresi (vermikompost) üretiminde yaygın olarak kullanılır. Erginleri genellikle 4–13 cm uzunluğundadır; vücudu kırmızımsı kahverengidir ve halkalar arasında sarımsı bantlar bulunur, bu da ona çizgili bir görünüm verir. Rahatsız edildiğinde keskin kokulu bir sıvı salgılaması tür adının kökenidir.

Doğal olarak toprağın içinde değil, çürüyen yaprak, gübre ve kompost gibi organik maddece çok zengin ortamlarda yaşar. Hızlı büyür, kısa sürede üreme olgunluğuna erişir ve çok sayıda kokon bırakır; bu özellikleri onu organik atıkların değerlendirilmesinde vazgeçilmez kılar. Avrupa kökenli olduğu düşünülür, ancak bugün insan eliyle dünyanın hemen her yerine yayılmıştır. Ekotoksikoloji çalışmalarında standart deney hayvanı olarak da kullanılır.

Lumbricidae ailesinin bütün üyeleri gibi bu solucanın da vücudu çok sayıda halkadan (segment) oluşur; her halkada dört çift kısa kıl (seta) bulunur ve hayvan bu kıllar ile kas kasılmalarının yardımıyla toprakta ilerler. Erginlerde vücudun ön kısmında, eyer biçimli, kalınlaşmış bir bölge olan klitellum göze çarpar. Solucanlar hermafrodittir; her birey hem erkek hem dişi üreme organlarına sahiptir, ancak çiftleşme iki birey arasında karşılıklı sperm alışverişiyle gerçekleşir. Döllenmiş yumurtalar klitellumun salgıladığı küçük bir kokon içinde toprağa bırakılır ve gençler bu kokondan doğrudan küçük solucanlar olarak çıkar.

Toprak solucanları ölü bitki artıklarını parçalayıp toprakla karıştırarak organik maddenin ayrışmasını hızlandırır, toprağın havalanmasını ve su tutma kapasitesini artırır. Açtıkları kanallar bitki köklerinin gelişimini kolaylaştırır, dışkıları ise besince zengin bir humus oluşturur. Bu nedenle tarım ve orman ekosistemlerinde verimliliğin önemli göstergeleri arasında sayılırlar. Aynı zamanda kuşlar, köstebekler, kirpiler, kurbağalar ve pek çok omurgasız için önemli bir besin kaynağıdır. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.