Dioscorea communis

Dioscorea communis (eski adıyla Tamus communis), Dioscoreaceae familyasına ait, sarılıcı gövdeli çok yıllık bir bitkidir. Topraktaki iri, koyu renkli yumrusundan her yıl yeni sürgünler çıkarır; ince gövdeleri çalı ve ağaçlara sarılarak birkaç metreye kadar tırmanabilir. Yaprakları uzun saplı, parlak koyu yeşil ve belirgin biçimde kalp şeklindedir; yaprak damarları kavisli olarak uca doğru uzanır.

Bitki iki evciklidir; erkek ve dişi çiçekler ayrı bireylerde bulunur. İlkbaharda açan çiçekler küçük, sarımsı yeşil renkli ve gösterişsizdir. Dişi bitkiler sonbaharda parlak kırmızı renkli, sulu ve dikkat çekici meyveler oluşturur; bu meyveler yapraklar döküldükten sonra da bir süre gövdelerde kalır. Tohumlar meyveleri yiyen kuşlar aracılığıyla yayılır.

Ormanlar, orman kenarları, çalılıklar, çitler ve makilik alanlar başlıca yaşam alanlarıdır. Tür Avrupa’nın batı ve güney kesimleri, Kuzey Afrika ve Batı Asya’da yayılış gösterir; Akdeniz ülkelerinde oldukça yaygın bir bitkidir.

Bitkinin tüm kısımları, özellikle meyveleri ve yumrusu, saponinler ve kalsiyum oksalat kristalleri içerdiği için zehirlidir; yenildiğinde ağız ve sindirim sisteminde yanma, kusma ve ishal gibi belirtilere yol açabilir, ciltle temas da tahriş oluşturabilir. Parlak kırmızı meyveler özellikle çocuklar için risk taşır. Bununla birlikte, bazı Akdeniz bölgelerinde genç sürgünleri pişirilerek kuşkonmaz gibi geleneksel olarak tüketilir; yine de çiğ ya da bilinçsiz kullanımdan kaçınılmalıdır.

Dioscoreaceae familyası, tropik bölgelerde yumruları besin olarak tüketilen yam bitkilerini de içeren geniş bir familyadır. Bu cinsin bazı tropik türleri, ilaç sanayisinde kullanılan bitkisel steroid bileşiklerinin kaynağı olarak da önem taşır.