Dere alabalığı (Salmo trutta forma fario)

Dere alabalığı (Salmo trutta forma fario), alabalıkgiller (Salmonidae) familyasından kahverengi alabalığın (Salmo trutta) yaşamının tamamını tatlı sularda, özellikle soğuk ve hızlı akan dere ve çaylarda geçiren formudur. Denize göç eden ve göllerde yaşayan formlarla aynı türe ait olup bunlardan esas olarak yaşam biçimi, boyu ve renklenmesiyle ayrılır.

Vücudu iğ biçimli, hafifçe yandan basıktır ve sırt yüzgeci ile kuyruk yüzgeci arasında alabalıkgillere özgü küçük, ışınsız bir yağ yüzgeci bulunur. Rengi yaşadığı suya göre çok değişkendir; sırt genellikle zeytin yeşili ya da kahverengi, yanlar sarımsı veya altın rengidir. Yanlarda açık halkalarla çevrili siyah ve kırmızı benekler tipiktir. Dere formları genellikle küçük kalır; büyüklükleri suyun verimliliğine ve besin bolluğuna bağlıdır.

Oksijence zengin, serin, temiz ve çakıllı tabanlı akarsuları sever; bu nedenle su kalitesinin iyi bir göstergesi kabul edilir. Su böceği larvaları, karasal böcekler, küçük kabuklular ve iri bireylerde küçük balıklarla beslenir. Genellikle sonbahar ve kış aylarında çakıllı zeminde dişinin kazdığı yuvalara yumurta bırakılır; yumurtalar soğuk suda uzun sürede açılır ve yavrular bir süre çakıl arasında kalır.

Kahverengi alabalığın doğal yayılışı Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'yı kapsar; tür ayrıca birçok kıtaya aşılanmıştır. Türkiye'nin dağlık bölgelerindeki soğuk akarsularda da alabalık popülasyonları bulunur, ancak ülkedeki alabalıkların sistematiği tartışmalı olup birçok yerel soy ayrı tür olarak ele alınmaktadır. Baraj yapımı, su çekimi, kirlilik ve aşırı avcılık dere alabalıklarının başlıca tehditleridir; sportif balıkçılık açısından da değerli bir balıktır.