Dactylorhiza incarnata

Dactylorhiza incarnata, orkidegiller (Orchidaceae) familyasına ait, ıslak çayırlarda yetişen karasal bir orkide türüdür. Tür adı Latince "ten renkli" anlamına gelir ve birçok bireydeki pembemsi çiçek rengine işaret eder.

Dactylorhiza, orkidegiller (Orchidaceae) familyasına ait, el ya da parmak biçiminde loblu yumruları nedeniyle bu adı alan (Yunanca "parmak kök") karasal orkideler cinsidir. Avrupa, Asya, Kuzey Afrika ve Kuzey Amerika'nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir; türler kolayca melezlendiği ve büyük biçim çeşitliliği gösterdiği için cinsin sınıflandırması botanikçiler arasında uzun süredir tartışmalıdır.

Bitki genellikle 20–60 cm boyundadır; içi boş, kalın bir gövdesi vardır. Yaprakları dik, mızrak biçimli, sarımsı yeşil ve çoğunlukla lekesizdir; ucu kukuleta gibi kıvrıktır. Sık bir başak halinde dizilmiş çiçekler pembe, et renginden mora, kırmızıya ve sarımsı beyaza kadar değişebilir; dudak (labellum) küçük, kenarları geriye kıvrık ve üzerinde koyu halka ya da çizgi desenleri bulunur. İlkbahar sonu ile yaz başında çiçek açar. Islak çayırlar, bataklıklar, turbalıklar ve kaynak kenarları başlıca yaşam alanlarıdır. Avrupa'dan Batı ve Orta Asya'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösterir.

Orkidelerin toz gibi ince tohumları besin dokusu içermez; çimlenebilmeleri için topraktaki belirli mantarlarla ortak yaşam (mikoriza) kurmaları gerekir. Bu nedenle fideden çiçeklenmeye kadar birkaç yıl geçebilir ve bitkiler yaşam alanı bozulmalarına karşı çok hassastır. Çiçekler, çoğunlukla arılar ve bombus arıları gibi böceklerle tozlaşır; pek çok Dactylorhiza türü nektar üretmez ve tozlaştırıcıları çekmek için renkli çiçek görünümünü kullanır.

Türkiye'de Dactylorhiza türlerinin yumruları, başka yumrulu orkidelerle birlikte salep yapımı için tarihsel olarak toplanmıştır; bu toplama ile sulak alanların kurutulması ve otlatma, popülasyonlar üzerinde önemli baskılar oluşturur. Tüm orkideler gibi bu tür de nesli tehlike altındaki türlerin ticaretini düzenleyen CITES sözleşmesinin Ek II listesinde yer alır ve doğadan toplanması yasal olarak kısıtlanmıştır.