Dactylorhiza incarnata subsp. cruenta

Dactylorhiza incarnata subsp. cruenta, orkidegiller (Orchidaceae) familyasına ait ıslak çayır orkidesi Dactylorhiza incarnata'nın bir alttürüdür. Bazı kaynaklarda ayrı bir tür (Dactylorhiza cruenta) olarak ele alınır. Adı Latince "kanlı" anlamına gelir ve yapraklardaki koyu lekelere işaret eder.

Dactylorhiza, orkidegiller (Orchidaceae) familyasına ait, el ya da parmak biçiminde loblu yumruları nedeniyle bu adı alan (Yunanca "parmak kök") karasal orkideler cinsidir. Avrupa, Asya, Kuzey Afrika ve Kuzey Amerika'nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir; türler kolayca melezlendiği ve büyük biçim çeşitliliği gösterdiği için cinsin sınıflandırması botanikçiler arasında uzun süredir tartışmalıdır.

Bu alttürü tanımlayan en belirgin özellik, yaprakların her iki yüzünde de bulunan koyu mor-kahverengi lekelerdir. Bitki genellikle türün diğer alttürlerinden daha kısa boyludur; çiçekleri koyu pembe, kırmızımsı mor tonlarındadır ve dudak üzerinde koyu desenler taşır. Yaz başında çiçek açar. Kireçli, kaynak beslemeli bataklıklar, ıslak çayırlar ve turbalıklarda yetişir; yayılışı Kuzey Avrupa ve Alpler'den Asya'ya kadar uzanan dağınık popülasyonlardan oluşur.

Orkidelerin toz gibi ince tohumları besin dokusu içermez; çimlenebilmeleri için topraktaki belirli mantarlarla ortak yaşam (mikoriza) kurmaları gerekir. Bu nedenle fideden çiçeklenmeye kadar birkaç yıl geçebilir ve bitkiler yaşam alanı bozulmalarına karşı çok hassastır. Çiçekler, çoğunlukla arılar ve bombus arıları gibi böceklerle tozlaşır; pek çok Dactylorhiza türü nektar üretmez ve tozlaştırıcıları çekmek için renkli çiçek görünümünü kullanır.

Türkiye'de Dactylorhiza türlerinin yumruları, başka yumrulu orkidelerle birlikte salep yapımı için tarihsel olarak toplanmıştır; bu toplama ile sulak alanların kurutulması ve otlatma, popülasyonlar üzerinde önemli baskılar oluşturur. Tüm orkideler gibi bu tür de nesli tehlike altındaki türlerin ticaretini düzenleyen CITES sözleşmesinin Ek II listesinde yer alır ve doğadan toplanması yasal olarak kısıtlanmıştır.