Crocus speciosus subsp. speciosus

Crocus speciosus subsp. speciosus, süsengiller (Iridaceae) familyasından, sonbaharda çiçek açan bir çiğdem alttürüdür. Türün tip alttürüdür ve en geniş yayılışa sahip olanıdır. Bahçelerde de sıkça yetiştirilen bu bitki, sonbaharda yaprakları olmadan açan iri, mavi-mor çiçekleriyle kolayca tanınır.

Crocus speciosus, sonbaharda çiçek açan çiğdem türlerinin en gösterişlilerinden biridir. Çiçekleri genellikle mavimsi mor ya da leylak renklidir ve dış yüzlerinde belirgin koyu damarlar bulunur. Dişicik çok sayıda ince, saçaklı dala ayrılır ve turuncu renktedir. Yapraklar çiçeklenmeden sonra, sonbahar sonunda ya da ilkbaharda gelişir. Tür; Kafkasya, Kırım, İran'ın kuzeyi ve Anadolu'nun özellikle kuzey kesimlerinde yayılış gösterir ve birkaç alttüre ayrılır.

Crocus cinsinin üyeleri yer altında yassı, zarlı ya da lifli kabuklarla örtülü bir soğanımsı gövde (korm) taşıyan, gövdesiz görünümlü küçük bitkilerdir. Çiçek örtüsü altı parçalıdır ve uzun bir tüp halinde topraktan yükselir; yumurtalık toprak altında kalır, meyve ancak çiçeklenmeden sonra yüzeye itilir. Yapraklar dar, şerit biçimlidir ve genellikle ortasında beyazımsı bir şerit bulunur. Dişicik dalları türleri ayırt etmede önemli bir karakterdir.

Çiğdemler orman açıklıkları, çalılıklar, çayırlar ve dağ otlakları gibi açık ya da yarı gölgeli yerlerde yetişir. Sonbaharda açan çiçekleri, polen ve nektar kaynaklarının azaldığı dönemde arılar ve diğer tozlayıcılar için önemli bir besindir. Soğanları kemirgenler tarafından yenebilir. Türkiye, çiğdem çeşitliliği bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biridir ve pek çok tür ile alttür yalnızca Anadolu'da bulunur. Doğadan soğan sökülmesi ve yaşam alanlarının bozulması bu bitkiler için başlıca tehditlerdir.