Crocus pallasii subsp. dispathaceus

Crocus pallasii subsp. dispathaceus, süsengiller (Iridaceae) familyasından, Crocus cinsine bağlı bir çiğdem alttürüdür. Crocus pallasii, kültür safranı Crocus sativus ile yakın akraba olan safran grubuna ait bir türdür. Bu alttür Güneydoğu Anadolu ile komşu Suriye ve Irak bölgeleriyle ilişkilendirilir.

Crocus cinsinin üyeleri yumrulu (korm), çok yıllık otsu bitkilerdir. Yumru, türe göre değişen lifli, ağsı ya da zarsı bir kılıfla örtülüdür ve bu kılıfın yapısı tür ayrımında önemli bir özelliktir. Yapraklar dar, şeritsi ve çoğunlukla ortasında belirgin beyaz bir çizgi taşır. Çiçek, toprak yüzeyine yakın açılan uzun bir tüp üzerinde altı tepal, üç başçık ve üç kollu ya da daha fazla dallanmış bir dişicik borusundan oluşur. Bitkinin gövdesi neredeyse toprak altında kalır; tohum kapsülü çoğu türde çiçeklenmeden sonra toprak yüzeyine doğru yükselir.

Crocus pallasii sonbaharda açan, leylak ya da mor tonlarında çiçeklere sahip bir çiğdemdir. Safran grubunun diğer üyeleri gibi kırmızımsı, uzun dişicik kolları bulunur. dispathaceus alttürü, adından da anlaşılacağı gibi, çiçeğin dibinde iki adet zarsı brakte (spata) taşımasıyla tanınır; çiçekleri genellikle koyu mor tonlardadır. Kurak taşlı yamaçlar ve step alanları bu alttürün yaşam alanlarıdır.

Çiğdemler, kış sonunda ya da sonbaharda açan çiçekleriyle arılar ve diğer erken uçan böcekler için önemli bir polen ve nektar kaynağıdır. Yumrular kemirgenler ve yaban domuzu gibi hayvanlar tarafından yenebilir. Cinsin en tanınmış kültür bitkisi, dişicik kollarından safran elde edilen Crocus sativus'tur. Türkiye, cinsin dünyadaki en önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir ve ülkede çok sayıda endemik tür ve alttür bulunur. Doğadan yumru sökülmesi, otlatma ve habitat kaybı bazı yayılışı dar taksonlar için başlıca tehditlerdir; bu nedenle çiğdemlerin doğadan toplanmaması, yalnızca yerinde gözlemlenip fotoğraflanması önerilir.