Crocus kotschyanus subsp. hakkariensis

Crocus kotschyanus subsp. hakkariensis, süsengiller (Iridaceae) familyasından, Crocus cinsine bağlı bir çiğdem alttürüdür. Adını Hakkari bölgesinden alır ve Güneydoğu Anadolu'nun yüksek dağlarıyla ilişkilendirilir. Crocus kotschyanus türü Türkiye, Lübnan, Suriye ve Kafkasya'yı kapsayan geniş bir alanda birkaç alttürle temsil edilir.

Crocus cinsinin üyeleri yumrulu (korm), çok yıllık otsu bitkilerdir. Yumru, türe göre değişen lifli, ağsı ya da zarsı bir kılıfla örtülüdür ve bu kılıfın yapısı tür ayrımında önemli bir özelliktir. Yapraklar dar, şeritsi ve çoğunlukla ortasında belirgin beyaz bir çizgi taşır. Çiçek, toprak yüzeyine yakın açılan uzun bir tüp üzerinde altı tepal, üç başçık ve üç kollu ya da daha fazla dallanmış bir dişicik borusundan oluşur. Bitkinin gövdesi neredeyse toprak altında kalır; tohum kapsülü çoğu türde çiçeklenmeden sonra toprak yüzeyine doğru yükselir.

Crocus kotschyanus, sonbaharda yapraklardan önce açan, soluk leylak ya da lila renkli, çoğunlukla koyu damarlı çiçekleriyle tanınır. Çiçek boğazında genellikle sarı lekeler bulunur ve başçıklar beyazımsıdır. Yapraklar çiçeklenmeden sonra gelişir. Bu alttür, yüksek dağların taşlı yamaçlarında ve dağ çayırlarında yetişir; yayılışının dar olması onu korunması gereken taksonlar arasına sokar.

Çiğdemler, kış sonunda ya da sonbaharda açan çiçekleriyle arılar ve diğer erken uçan böcekler için önemli bir polen ve nektar kaynağıdır. Yumrular kemirgenler ve yaban domuzu gibi hayvanlar tarafından yenebilir. Cinsin en tanınmış kültür bitkisi, dişicik kollarından safran elde edilen Crocus sativus'tur. Türkiye, cinsin dünyadaki en önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir ve ülkede çok sayıda endemik tür ve alttür bulunur. Doğadan yumru sökülmesi, otlatma ve habitat kaybı bazı yayılışı dar taksonlar için başlıca tehditlerdir; bu nedenle çiğdemlerin doğadan toplanmaması, yalnızca yerinde gözlemlenip fotoğraflanması önerilir.