Crocus cancellatus subsp. pamphylicus

Crocus cancellatus subsp. pamphylicus, süsengiller familyasına ait, sonbaharda açan bir çiğdem alt türüdür. Adı, bugünkü Antalya çevresine karşılık gelen antik Pamfilya bölgesine gönderme yapar ve Güney Anadolu'da yetişir. Crocus cancellatus türü, yumru zarfının ağ biçimli liflerden oluşmasıyla tanınır; çiçekleri genellikle yapraklardan önce açar, beyaz ile açık lila tonlarındadır ve dişicik kolları çok dallı, turuncu renklidir.

Çiğdemler (Crocus), süsengiller (Iridaceae) familyasına ait, toprak altında yumru (korm) taşıyan çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları dar, şerit biçimli ve genellikle ortasında beyaz bir şerit bulunur. Çiçekler topraktan doğrudan çıkıyormuş gibi görünür; altı tepal, üç erkek organ ve çoğunlukla dallanmış bir dişicik tepesi taşır. Cinste yaklaşık 200 tür bulunur ve Türkiye, çiğdem çeşitliliğinin en zengin olduğu ülkelerden biridir; pek çok tür ve alt tür yalnızca Anadolu'da yetişir.

Çiğdemler genellikle kayalık yamaçlarda, çayırlarda, seyrek ormanlarda ve dağ steplerinde yetişir. Yumrular yaz kuraklığını toprak altında dinlenerek geçirir; bitki kısa yağışlı dönemde yaprak ve çiçek açar. Çiçekler arılar ve diğer böcekler tarafından tozlaşır; tohumlar karıncalar tarafından taşınabilir. Sonbaharda açan türler, yaz kuraklığının ardından ilk yağmurlarla birlikte çiçeklenir ve yapraklarını çoğu zaman çiçeklenmeden sonra ya da kış boyunca geliştirir. Doğal popülasyonlar yumru toplama, aşırı otlatma ve yaşam alanı kaybından etkilenebilir; Türkiye'de doğal çiğdem yumrularının izinsiz sökülüp ticareti yasaktır. Erken açan çiçekleri, kış sonunda besin arayan arılar ve diğer tozlayıcılar için önemli bir polen ve nektar kaynağıdır. Safran da bu cinsin kültür türü Crocus sativus'tan elde edilir.