Clarina kotschyi

Scolia hirta türünde olduğu gibi Clarina kotschyi (Güneydoğu Yılan Yastığı Şahin Güvesi / Şark Mekik Kelebeği) türüne ait bilgiler de aynı şablon ve düz yazı formatında aşağıda derlenmiştir:

Clarina kotschyi, Lepidoptera (Pullu kanatlılar / Kelebekler) takımının Sphingidae (Şahin güveleri / Mekik kelebekleri) familyasına ait, gece ve alacakaranlıkta aktif olan parazitoit olmayan bir güve türüdür. Bu tür ilk olarak 1854 yılında Avusturyalı entomolog ve mimar Vincenz Kollar tarafından tanımlanmıştır. Cins adı olan Clarina, Latince berrak, parlak veya zarif anlamına gelen clarus kelimesinden türetilmiştir. Tür adı olan kotschyi ise Avusturyalı tanınmış botanikçi ve kaşif Theodor Kotschy’nin anısına ona ithafen verilmiştir. Taksonomik geçmişinde Deilephila kotschyi ve Clarina kotschyi ssp. syriaca gibi sinonim ve alt tür tanımlarıyla da anılmıştır.

Doğal olarak Doğu Akdeniz havzasında, Ön Asya'da, Orta Doğu'da ve Türkiye'nin özellikle güney ve güneydoğu bölgelerinde yayılış gösterir. Genellikle Nisan ve Eylül ayları arasında aktif olan ergin bireyler, 50 ile 70 milimetre arasında değişen kanat açıklığına sahiptir. Ön kanatları açık kahverengi, taba ve krem tonlarında ince çizgisel desenlerle kaplı olup dinlenme halindeyken kuru bir yaprağı kamufle edecek biçimdedir. Arka kanatları ise daha canlı turuncu-kiremit tonlarına sahiptir. Gövdeleri mekik şeklinde, aerodinamik bir yapıdadır. Erginler alacakaranlık döneminde çok hızlı uçarak, havada asılı kalma yetenekleri sayesinde derin tüpsü çiçeklerin nektarıyla beslenir ve bu sırada önemli bir tozlaştırıcı (polinatör) işlevi görürler.

Üreme biyolojisi tamamen konukçu bitkilerin yaprak dokularına dayanır. Döllenmiş dişiler, yumurtalarını genellikle Vitaceae (Asmagiller) familyasına ait bitkilerin, özellikle yabani asma (Vitis vinifera) ve Parthenocissus türlerinin yapraklarının alt yüzeyine tek tek bırakır. Yumurtadan çıkan larvalar (tırtıllar), yeşil veya kahverengi tonlarında olup vücutlarının arka kısmında Sphingidae familyasına özgü belirgin bir mahmuz (boynuz benzeri çıkıntı) taşırlar. Larvalar asma yapraklarıyla beslenerek gelişimlerini tamamlar ve toprak altında veya döküntü yapraklar arasında ördükleri gevşek bir koza içinde pupa evresine geçerler.

İnsanlar ve omurgalı canlılar açısından herhangi bir ısırma, sokma veya zehir tehlikesi bulunmayan tamamen zararsız bir türdür. Ağız organları yalnızca nektar emmeye yarayan uzun bir hortumdan (proboscis) oluşur. Bağ ve bahçelerde larvaları zaman zaman asma yapraklarında beslenme zararı oluştursa da popülasyonları genellikle doğal dengede kaldığı için büyük ölçekli bir tarımsal zararlı konumunda değildir. Ekosistemde hem ergin dönemindeki nektar beslenmesiyle gece polinatorü olarak bitkilerin üremesine katkı sağlar hem de larvaları ve erginleri kuşlar ile gece aktif olan yarasa gibi yırtıcılar için önemli bir besin kaynağı oluşturur.

Araştırma ve Derleme: Ahmet Taşçı - Yaban Hayatı Bilimcisi

Kaynaklar: Kollar, V. (1854). Beitrages zur Insekten-Fauna von Persien und Syrien. Denkschriften der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe, 7: 51-52. Pittaway, A. R. (1993). The Sphingidae of the Western Palaearctic. Harley Books, Colchester, UK, 225 pp. Kitching, I. J., & Cadiou, J. M. (2000). Hawkmoths of the World: An Annotated Checklist (Lepidoptera: Sphingidae). Cornell University Press, Ithaca, New York. Danner, F., Eitschberger, U., & Surholt, B. (1998). Die Schwärmer der westlichen Palaearktis (Lepidoptera: Sphingidae). Herbipoliana, 4(1): 1-368.