Ceratophyllum demersum

Ceratophyllum demersum (boynuzyaprak, tilkikuyruğu), Ceratophyllaceae familyasına ait, tamamen su altında yaşayan çok yıllık bir su bitkisidir. Gerçek kökleri yoktur; gövdeleri serbestçe yüzer ya da toprağa değiştirilmiş dallarla tutunur. Gövde boyunca halkalar hâlinde dizilmiş, bir ya da iki kez çatallanan, sert ve kenarları ince dişli yapraklar taşır. Gövde uçlarında yapraklar sık dizilerek tilki kuyruğunu andıran bir görünüm oluşturur.

Çiçekleri çok küçük ve gösterişsizdir; tek evcikli bitkide erkek ve dişi çiçekler ayrıdır ve tozlaşma su içinde gerçekleşir. Ancak bitki çoğunlukla parçalanan gövde parçalarıyla eşeysiz olarak çoğalır. Meyvesi dikenli küçük bir fındıkçıktır. Kışı genellikle sık yapraklı tomurcuk benzeri sürgünlerle geçirir. Kökü olmadığı için besin maddelerini ve karbondioksiti doğrudan sudan, yaprak yüzeyleri aracılığıyla alır; sert yapraklarındaki kalsiyum birikintileri dokunulduğunda hafif pürüzlü bir his verir.

Göller, göletler, kanallar ve yavaş akan sular gibi durgun, besince zengin tatlı sularda yaşar. Antarktika dışında neredeyse tüm dünyada yayılış gösteren kozmopolit bir türdür ve Türkiye’nin sulak alanlarında da yaygındır. Suya oksijen verir, balık yavruları ve sucul omurgasızlar için barınak oluşturur; bazı su kuşları için de besin kaynağıdır.

Besin maddesi bakımından zengin sularda çok hızlı çoğalabilir ve yoğun örtüler oluşturarak su yollarını tıkayabilir. Akvaryumlarda ve havuzlarda süs ve oksijenleme bitkisi olarak sıkça kullanılır. Ceratophyllaceae, tek cinsi olan küçük ve evrimsel açıdan dikkat çekici bir familyadır; çiçekli bitkilerin erken ayrılan soylarından biri olarak kabul edilir. Familyanın fosil kayıtları oldukça eskiye uzanır. Bitkinin dokularında bulunan bazı bileşiklerin çevresindeki alglerin gelişimini baskıladığı bildirilir; bu nedenle suyun berraklığına katkı sağlayabilir.