Cerasus mahaleb var.mahaleb

Cerasus mahaleb var. mahaleb, gülgiller (Rosaceae) familyasından mahlep ağacının tipik varyetesidir. Tür, günümüzde çoğunlukla Prunus mahaleb adıyla anılır; Cerasus adı kirazları ayrı cins olarak kabul eden sınıflandırmalarda kullanılır. Halk arasında mahlep, idris ağacı ya da mahlep kirazı olarak bilinir.

Genellikle 2–10 metre boyunda, çok dallı bir çalı ya da küçük ağaçtır. Kabuğu grimsi kahverengidir ve kesildiğinde kendine özgü kokulu bir bileşik olan kumarinin hoş kokusunu yayar. Yaprakları küçük, yuvarlağımsı ya da geniş yumurta biçiminde, parlak yeşil ve kenarları ince dişlidir. İlkbaharda kısa salkımlar hâlinde, hoş kokulu beyaz çiçekler açar. Meyvesi küçük, önce kırmızı sonra olgunlukta siyaha dönen, acımsı tatlı bir sert çekirdekli meyvedir.

Kurakçıl bir türdür; kireçli, taşlı ve kayalık yamaçlarda, çalılıklarda, meşe ve çam ormanlarının açıklıklarında yetişir. Kuraklığa ve fakir topraklara dayanıklı olması nedeniyle erozyon kontrolünde ve kiraz ile vişne için anaç olarak kullanılır. Çiçekleri böcekler, meyveleri ise kuşlar için önemli bir besin kaynağıdır ve tohumlar kuşlarla yayılır.

Doğal yayılış alanı Güney ve Orta Avrupa'dan Kuzey Afrika'ya, Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya'ya kadar uzanır; Türkiye'de geniş bir yayılışa sahiptir. Meyve çekirdeğinin içi kurutulup öğütülerek mahlep adıyla baharat olarak kullanılır; özellikle çörek, poğaça ve paskalya çöreği gibi hamur işlerine kendine özgü bir aroma verir. Odunu sert ve kokulu olduğundan pipo, baston ve küçük el sanatı ürünlerinin yapımında değerlendirilir.