Cephalodella catellina (Müller, 1786)

Cephalodella catellina, tekerlekli hayvanlar olarak bilinen Rotifera şubesine bağlı, Ploima takımının Notommatidae familyasında yer alan mikroskobik bir türdür. İlk kez on sekizinci yüzyılda Danimarkalı doğa bilimci Otto Friedrich Müller tarafından tanımlanmıştır. Cephalodella cinsi, rotiferlerin en kalabalık cinslerinden biridir ve tatlı sularda çok sayıda türle temsil edilir.

Bu cinsin üyeleri genellikle milimetrenin onda biri ile birkaç onda biri arasında boyutlara sahiptir; çıplak gözle görülemez, ancak mikroskop altında incelenebilir. Gövde ince ve hafifçe kıvrık bir zırhımsı örtüyle (lorika benzeri yapı) kaplıdır, arka uçta iki parmaklı bir ayak bulunur. Baş kısmındaki silli taç (korona) hem yüzmeye hem de besinin ağza yönlendirilmesine yarar. İç kısımda, rotiferlere özgü çiğneme organı olan mastaks yer alır; Cephalodella türlerinde bu organ küçük canlıları ve organik parçacıkları kavramaya uygundur.

Cephalodella catellina göl, gölet, bataklık ve sığ su birikintileri gibi durgun tatlı sularda, özellikle su bitkileri arasında ve dip çökeltisinin yüzeyinde yaşar. Algler, bakteriler ve ince organik döküntüyle beslenir. Rotiferlerin çoğunda olduğu gibi üreme büyük ölçüde partenogenez yoluyla, yani dişilerin döllenmeden yumurta bırakmasıyla gerçekleşir; koşullar kötüleştiğinde eşeyli üreme ve dayanıklı yumurtalar görülebilir.

Rotiferler, vücut hücre sayısının türe özgü ve sabit olmasıyla (eutely) bilinen ilginç bir hayvan grubudur. Boyutları çok küçük olmasına karşın sindirim, boşaltım ve sinir sistemleri gelişmiştir. Ploima takımının üyeleri, adlarından da anlaşılacağı gibi çoğunlukla serbest yüzen türlerdir. Yaşam süreleri genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında değişir; bu kısa yaşam döngüsü sayesinde populasyonları çevre koşullarındaki değişimlere çok hızlı yanıt verir. Göllerdeki tür kompozisyonları, suyun besin düzeyi hakkında değerli ipuçları sunar.

Tür, Avrupa başta olmak üzere geniş bir coğrafyada kaydedilmiş, yaygın bir tatlı su rotiferidir. Rotiferler, besin zincirinde mikroskobik algler ile küçük omurgasızlar ve balık larvaları arasında önemli bir halka oluşturur ve su kalitesinin izlenmesinde gösterge canlılar olarak da kullanılır. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmaz.