Carex ornithopoda

Carex ornithopoda, ayakotugiller familyasına ait küçük, öbek oluşturan, çok yıllık bir saz türüdür. Avrupa'nın büyük bölümünde yayılış gösterir. Adı, gövdenin ucunda birbirine yakın çıkan birkaç kısa başağın bir kuş ayağını andıran dizilişinden gelir. Kireçli topraklarda, seyrek ormanlarda, kuru çayırlarda ve kayalık yamaçlarda yetişir ve ilkbaharda çiçeklenir.

Carex cinsi, dünya genelinde iki binin üzerinde türüyle çiçekli bitkilerin en kalabalık cinslerinden biridir. Üyeleri çok yıllık, otsu bitkilerdir; gövdeleri çoğunlukla üç köşeli ve içi dolu, yaprakları ise dar, şerit biçimli ve kapalı kınlıdır. Çiçekler tek eşeylidir ve başak adı verilen küçük çiçek kümelerinde toplanır. Dişi çiçek, ütrikül denen keseciğe benzer bir örtü içinde bulunur; bu yapının biçimi, büyüklüğü ve gagası türlerin ayırt edilmesinde en önemli özelliklerdendir.

Ayakotugiller (Cyperaceae) familyasına bağlı bu bitkiler, ilk bakışta çimenlere benzedikleri için çoğu zaman gözden kaçar. Buğdaygillerden farklı olarak gövdelerinde belirgin boğumlar bulunmaz ve yaprakları üç sıra hâlinde dizilir. Tozlaşma rüzgârla gerçekleşir; bu nedenle çiçekler renkli taç yaprakları yerine küçük pullarla örtülüdür.

Bu cinsin türleri doğada önemli roller üstlenir: yoğun kök sistemleriyle toprağı bağlar, su kenarlarını korur, sulak alanlarda ve çayırlarda bitki örtüsünün iskeletini oluşturur. Tohumları ve yaprakları kuşlar, böcekler ve otlayan hayvanlar için besin kaynağıdır. Türler birbirine çok benzediğinden güvenilir teşhis için olgun ütrikül ve fındıkçıkların incelenmesi gerekir.

Çiçeklenmeden sonra olgunlaşan fındıkçıklar yere düşerek ya da su, rüzgâr ve hayvanlar aracılığıyla taşınarak yayılır. Bitki ayrıca toprak altı gövdeleriyle bitkisel yolla da çoğalabilir. Bu cinsin üyeleri genellikle yaşam alanlarının nem, toprak yapısı ve kireç içeriği gibi koşullarına sıkı biçimde bağlıdır; bu nedenle bulundukları alanların ekolojik durumu hakkında iyi birer gösterge sayılırlar.