Carex brevicollis

Carex brevicollis, sazgiller (Cyperaceae) familyasının Carex cinsine ait çok yıllık bir saz türüdür. Adı, meyveyi saran tulumcuğun kısa gagasına (kısa boyun) gönderme yapar.

Öbekler oluşturan, orta boylu bir bitkidir. Üç köşeli gövdeleri ve dar, sertçe yaprakları vardır. Gövdenin ucunda genellikle tek bir erkek başak, altında ise birkaç kısa ve dik dişi başak bulunur. Dişi çiçeklerin üç tepeciği vardır. Tulumcuklar tüylü ve kısa gagalıdır. Birçok saz türünde olduğu gibi ayrıntılı tanı için başak, pul ve tulumcuk özelliklerinin büyüteçle incelenmesi gerekir.

Bu tür, diğer pek çok sazın aksine sulak alanlara değil, daha kuru ortamlara bağlıdır. Dağlık bölgelerde açık ormanlarda, orman kenarlarında, çalılıklarda, kayalık ve taşlı yamaçlarda, çoğunlukla kireçli topraklarda yetişir. İlkbaharda çiçeklenir ve rüzgârla tozlaşır. Tohumları küçük kuru meyveler hâlinde toprağa düşer ve bitki rizomlarıyla da yavaşça yayılır.

Güney ve Orta Avrupa'nın dağlık kesimlerinden Balkanlara, Kafkasya'ya ve Batı Asya'ya uzanan bir yayılışa sahiptir. Türün özellikle dikkat çeken yönü, brevikolin adı verilen bir alkaloit içermesidir; bu madde ilk kez bu bitkiden elde edilmiş ve adını da ondan almıştır. Bu nedenle bitkinin otlayan hayvanlar için zehirli olabileceği bilinir ve yoğun bulunduğu meralarda hayvan zehirlenmeleri bildirilmiştir. Carex cinsinin diğer üyeleri gibi bulunduğu yerlerde toprağı tutar ve orman altı bitki örtüsünün bir parçasını oluşturur.

Sazlar ilk bakışta buğdaygillere benzese de genellikle üç köşeli, içi dolu ve boğumsuz gövdeleriyle onlardan kolayca ayrılır. Ülkemizde de Carex cinsinin çok sayıda türü bulunur ve bunların doğru tanınması çoğu zaman olgun meyveli örneklerin dikkatle incelenmesini gerektirir.