Arum rupicola

Arum rupicola, Araceae (yılanyastığıgiller) familyasının Arum cinsine ait yumrulu çok yıllık bir bitkidir. Tür adı Latincede "kayalarda yaşayan" anlamına gelir ve bitkinin kayalık ortamları tercih etmesine işaret eder. Cinsin görece iri yapılı türlerindendir; uzun bir çiçek durumu sapı ve ok biçimli yaprakları vardır.

Arum cinsinin üyeleri yumrulu, çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları genellikle uzun saplı, ok veya mızrak biçimlidir ve çoğu türde sonbahar ya da kış aylarında topraktan çıkar. Çiçeklenme döneminde spadiks adı verilen etli bir başak ile onu saran, yaprak benzeri büyük bir örtü (spata) oluşur. Küçük ve gösterişsiz çiçekler spatanın tüp biçimli tabanında gizlidir; altta dişi, onların üzerinde erkek çiçekler ve kıl benzeri kısır yapılar bulunur. Cinsin tozlaşma biyolojisi dikkat çekicidir. Spadiksin çıplak üst kısmı (apendiks) ısı üretebilir ve birçok türde gübre ya da çürük kokusunu andıran bir koku yayar. Bu koku küçük sinekleri ve böcekleri çeker; böcekler spatanın tabanındaki odacığa girer, kıllar nedeniyle bir süre burada tutulur ve bu sırada taşıdıkları polenle tozlaşmayı sağlar. Tozlaşmadan sonra spata kurur ve geriye olgunlaştıkça turuncu-kırmızıya dönen parlak meyvelerden oluşan bir başak kalır.

Arum rupicola ilkbaharda çiçeklenir. Spatası çoğunlukla dik ve uzundur; iç yüzü tipik olarak mor tonlardadır, ancak yeşilimsi renkli bireyler de bulunur ve bu farklılık iki varyetenin (var. rupicola ve var. virescens) ayrılmasına temel oluşturur. Tür kayalık yamaçlarda, taşlı alanlarda, çalılıklarda ve tarla kenarlarında yetişir. Yayılış alanı Anadolu'dan Kafkasya, İran, Irak ve Doğu Akdeniz ülkelerine uzanır.

Cinsin yaklaşık 25–30 türü vardır ve bunların çoğu Avrupa, Akdeniz havzası, Batı Asya ve Kafkasya'da yayılış gösterir; Türkiye cinsin tür çeşitliliğinin yüksek olduğu bölgeler arasındadır. Bitkinin tüm kısımları kalsiyum oksalat kristalleri içerir ve çiğ olarak yenildiğinde ağız ve boğazda şiddetli yanma, şişlik ve tahrişe yol açar. Özellikle çocukların dikkatini çeken parlak renkli meyveler bu nedenle tehlikelidir; bitki zehirli kabul edilmelidir.