Arum maculatum

Arum maculatum, Araceae (yılanyastığıgiller) familyasının Arum cinsine ait, Avrupa'nın en tanınmış yılanyastığı türlerinden biridir. Yaprakları ok biçimli, parlak yeşildir ve sıklıkla koyu mor veya siyahımsı lekeler taşır; tür adı da bu benekli görünümden gelir. Bitki genellikle 20–40 cm yüksekliğe ulaşır.

Arum cinsinin üyeleri yumrulu, çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları genellikle uzun saplı, ok veya mızrak biçimlidir ve çoğu türde sonbahar ya da kış aylarında topraktan çıkar. Çiçeklenme döneminde spadiks adı verilen etli bir başak ile onu saran, yaprak benzeri büyük bir örtü (spata) oluşur. Küçük ve gösterişsiz çiçekler spatanın tüp biçimli tabanında gizlidir; altta dişi, onların üzerinde erkek çiçekler ve kıl benzeri kısır yapılar bulunur. Cinsin tozlaşma biyolojisi dikkat çekicidir. Spadiksin çıplak üst kısmı (apendiks) ısı üretebilir ve birçok türde gübre ya da çürük kokusunu andıran bir koku yayar. Bu koku küçük sinekleri ve böcekleri çeker; böcekler spatanın tabanındaki odacığa girer, kıllar nedeniyle bir süre burada tutulur ve bu sırada taşıdıkları polenle tozlaşmayı sağlar. Tozlaşmadan sonra spata kurur ve geriye olgunlaştıkça turuncu-kırmızıya dönen parlak meyvelerden oluşan bir başak kalır.

Arum maculatum ilkbaharda çiçeklenir. Açık yeşil veya sarımsı yeşil spatanın içinde genellikle mor-kahverengi, bazen sarımsı bir apendiks yer alır. Yaz başında yapraklar ve spata kurur, geriye yalnızca toprak üstünde dikilen, önce yeşil sonra parlak kırmızıya dönen meyve başağı kalır. Nemli, gölgeli yaprak döken ormanlarda, çalılıklarda, çit diplerinde ve humuslu topraklarda yetişir. Türün yayılış alanı Batı, Orta ve Güney Avrupa'dan Kuzey Afrika ve Batı Asya'ya kadar uzanır.

Cinsin yaklaşık 25–30 türü vardır ve bunların çoğu Avrupa, Akdeniz havzası, Batı Asya ve Kafkasya'da yayılış gösterir; Türkiye cinsin tür çeşitliliğinin yüksek olduğu bölgeler arasındadır. Bitkinin tüm kısımları kalsiyum oksalat kristalleri içerir ve çiğ olarak yenildiğinde ağız ve boğazda şiddetli yanma, şişlik ve tahrişe yol açar. Özellikle çocukların dikkatini çeken parlak renkli meyveler bu nedenle tehlikelidir; bitki zehirli kabul edilmelidir.