Arum gratum

Arum gratum, Araceae (yılanyastığıgiller) familyasının Arum cinsine ait yumrulu çok yıllık bir bitkidir. Doğu Akdeniz bölgesinde yayılış gösteren yılanyastığı türleri arasında yer alır. Yaprakları uzun saplı, ok biçimli ve yeşildir.

Arum cinsinin üyeleri yumrulu, çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları genellikle uzun saplı, ok veya mızrak biçimlidir ve çoğu türde sonbahar ya da kış aylarında topraktan çıkar. Çiçeklenme döneminde spadiks adı verilen etli bir başak ile onu saran, yaprak benzeri büyük bir örtü (spata) oluşur. Küçük ve gösterişsiz çiçekler spatanın tüp biçimli tabanında gizlidir; altta dişi, onların üzerinde erkek çiçekler ve kıl benzeri kısır yapılar bulunur. Cinsin tozlaşma biyolojisi dikkat çekicidir. Spadiksin çıplak üst kısmı (apendiks) ısı üretebilir ve birçok türde gübre ya da çürük kokusunu andıran bir koku yayar. Bu koku küçük sinekleri ve böcekleri çeker; böcekler spatanın tabanındaki odacığa girer, kıllar nedeniyle bir süre burada tutulur ve bu sırada taşıdıkları polenle tozlaşmayı sağlar. Tozlaşmadan sonra spata kurur ve geriye olgunlaştıkça turuncu-kırmızıya dönen parlak meyvelerden oluşan bir başak kalır.

Arum gratum kış sonu ve ilkbaharda çiçeklenir. Spatanın iç yüzü genellikle mor tonlarda, apendiksi koyu renklidir. Tür, Doğu Akdeniz'in kayalık yamaçlarında, maki ve çalılık alanlarda, taşlı ve kireçli topraklarda yetişir. Yayılış alanı Levant bölgesini ve komşu alanları kapsar. Yaz kuraklığını toprak altındaki yumrusunda dinlenerek geçirir ve sonbahar yağışlarıyla yeniden yaprak verir.

Cinsin yaklaşık 25–30 türü vardır ve bunların çoğu Avrupa, Akdeniz havzası, Batı Asya ve Kafkasya'da yayılış gösterir; Türkiye cinsin tür çeşitliliğinin yüksek olduğu bölgeler arasındadır. Bitkinin tüm kısımları kalsiyum oksalat kristalleri içerir ve çiğ olarak yenildiğinde ağız ve boğazda şiddetli yanma, şişlik ve tahrişe yol açar. Özellikle çocukların dikkatini çeken parlak renkli meyveler bu nedenle tehlikelidir; bitki zehirli kabul edilmelidir.