Arum elongatum

Arum elongatum, yılan yastığıgiller (Araceae) ailesinin Arum cinsine ait yumrulu, çok yıllık bir bitkidir. Tür adı ‘uzamış’ anlamına gelir ve uzun, ince spadiks uzantısına işaret eder.

Yaprakları uzun saplı, ok ya da mızrak biçimli ve parlak yeşildir. İlkbaharda açan çiçek durumunun ispatı dışta yeşilimsi, içte koyu mor ya da morumsu kahverengidir; spadiks uzantısı da koyu mor renktedir. Çiçek durumu genellikle hoş olmayan bir koku yayarak tozlaştırıcı sinekleri çeker. Yaz başında kırmızı meyve salkımları oluşur.

Tür Kırım, Kafkasya, Balkanların doğusu ve Anadolu'yu kapsayan bir alanda yayılış gösterir; çalılıklarda, orman kenarlarında, taşlık yamaçlarda ve tarla kenarlarında yetişir.

Arum cinsinin üyeleri yumrulu, çok yıllık otsu bitkilerdir. Uzun saplı, ok ya da mızrak biçimli yaprakları sonbahar veya kış başında toprak yüzeyine çıkar. İlkbaharda oluşan çiçek durumu, spadiks adı verilen etli bir başak ile bunu saran, ispat adı verilen büyük bir yaprakçıktan oluşur. Spadiksin üst kısmındaki çıplak uzantı birçok türde kötü koku yayarak sinek ve küçük böcekleri çeker; böcekler ispatın alt kısmındaki odacıkta kısa süre tutularak tozlaşmayı sağlar. Tozlaşmadan sonra kırmızı ya da turuncu renkli, salkım hâlinde meyveler oluşur.

Cinsin tüm türleri kalsiyum oksalat kristalleri içerir; çiğ yenildiğinde ağız ve boğazda şiddetli yanma, şişme ve tahrişe yol açar. Özellikle parlak renkli meyveleri çocuklar için tehlikelidir. Bazı türlerin yaprakları Anadolu'da yöresel olarak uzun süre pişirilerek yemeklerde kullanılsa da bu uygulama uzman bilgisi gerektirir.

Türkiye, Arum cinsi bakımından zengin bir ülkedir ve cinsin çok sayıda türü, aralarında endemik olanlar da bulunmak üzere, Anadolu'da doğal olarak yetişir. Bu türlerin birçoğu dar yayılışlı olduğundan, yumru toplama ve yaşam alanı kaybı gibi baskılara karşı hassastır.