Arum creticum

Arum creticum, Araceae (yılanyastığıgiller) familyasının Arum cinsine ait yumrulu çok yıllık bir bitkidir. Cinsin en gösterişli türlerinden biri olarak bilinir ve süs bitkisi olarak da yetiştirilir. Yaprakları parlak yeşil, ok biçimli ve uzun saplıdır.

Arum cinsinin üyeleri yumrulu, çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları genellikle uzun saplı, ok veya mızrak biçimlidir ve çoğu türde sonbahar ya da kış aylarında topraktan çıkar. Çiçeklenme döneminde spadiks adı verilen etli bir başak ile onu saran, yaprak benzeri büyük bir örtü (spata) oluşur. Küçük ve gösterişsiz çiçekler spatanın tüp biçimli tabanında gizlidir; altta dişi, onların üzerinde erkek çiçekler ve kıl benzeri kısır yapılar bulunur. Cinsin tozlaşma biyolojisi dikkat çekicidir. Spadiksin çıplak üst kısmı (apendiks) ısı üretebilir ve birçok türde gübre ya da çürük kokusunu andıran bir koku yayar. Bu koku küçük sinekleri ve böcekleri çeker; böcekler spatanın tabanındaki odacığa girer, kıllar nedeniyle bir süre burada tutulur ve bu sırada taşıdıkları polenle tozlaşmayı sağlar. Tozlaşmadan sonra spata kurur ve geriye olgunlaştıkça turuncu-kırmızıya dönen parlak meyvelerden oluşan bir başak kalır.

Arum creticum, cinsin çoğu türünden farklı olarak sarı veya krem renkli spatası ve sarı apendiksiyle kolayca tanınır. Spata çiçeklenme sırasında geriye doğru kıvrılır. Çiçek durumu, cinsin birçok türünün aksine, hoş kokulu olabilir. İlkbaharda çiçeklenir ve kalkerli kayalık yamaçlarda, kaya yarıklarında ve çalılıklarda yetişir. Yayılış alanı Girit ile Ege'nin güneydoğu adaları ve Güneybatı Anadolu'yu kapsar.

Cinsin yaklaşık 25–30 türü vardır ve bunların çoğu Avrupa, Akdeniz havzası, Batı Asya ve Kafkasya'da yayılış gösterir; Türkiye cinsin tür çeşitliliğinin yüksek olduğu bölgeler arasındadır. Bitkinin tüm kısımları kalsiyum oksalat kristalleri içerir ve çiğ olarak yenildiğinde ağız ve boğazda şiddetli yanma, şişlik ve tahrişe yol açar. Özellikle çocukların dikkatini çeken parlak renkli meyveler bu nedenle tehlikelidir; bitki zehirli kabul edilmelidir.