Arum byzantinum

Arum byzantinum, yılanyastığıgiller (Araceae) familyasının Arum cinsine ait, çok yıllık ve yumrulu bir otsu bitkidir. Tür adı, İstanbul’un eski adı Bizans’a gönderme yapar. Balkanların doğusu ile Kuzeybatı Anadolu’yu kapsayan, Marmara ve Karadeniz çevresindeki bir bölgede yayılış gösterir.

Bitki toprak altındaki yumrusundan her yıl yeniden sürer. Uzun saplı, ok ya da mızrak biçimli yeşil yaprakları sonbahar veya kış aylarında topraktan çıkar. İlkbaharda açan çiçek durumu cinsin tipik yapısındadır: yeşilimsi ya da açık renkli, kenarları çoğu zaman morumsu olabilen bir kın yaprak (spata) içinde dik duran etli bir başak (spadiks) yer alır. Spadiksin uzayan uç kısmı koyu mor ya da kahverengimsi olabilir. Küçük erkek ve dişi çiçekler spadiksin alt kısmında, kın yaprağın oluşturduğu odacığın içinde bulunur.

Cinsin pek çok türünde olduğu gibi çiçekler, tozlaşmayı sağlayan küçük sinek ve böcekleri çeken bir koku yayar; böcekler odacığa girer, bir süre içeride tutulur ve polen taşıyarak ayrılır. Tozlaşmadan sonra spadiks üzerinde yazın kırmızıya dönen sulu meyveler olgunlaşır. Bitki genellikle orman kenarlarında, çalılıklarda, gölgeli yamaçlarda ve nemli toprağı olan yerlerde yetişir.

Familyanın diğer üyeleri gibi bitkinin tüm kısımları kalsiyum oksalat kristalleri içerir; çiğ yendiğinde ağız ve boğazda şiddetli yanma, şişme ve tahrişe neden olur. Bu nedenle zehirli kabul edilmeli, özellikle parlak kırmızı meyveleri çocuklardan uzak tutulmalıdır. Sınırlı yayılış alanı nedeniyle bölgenin önemli bitki türleri arasında sayılır.

Arum cinsi Avrupa, Akdeniz havzası ve Batı Asya’da yayılış gösteren, yaklaşık otuz kadar türü kapsayan bir gruptur ve Anadolu bu cinsin tür çeşitliliği bakımından önemli bölgelerinden biridir. Cinsin türleri, ısı üreten çiçek durumları ve böcekleri geçici olarak tutan tuzak çiçekleriyle botanik açısından ilgi çekicidir.