Anacamptis coriophora subsp. fragrans

Anacamptis coriophora subsp. fragrans, orkidegiller (Orchidaceae) familyasından, Akdeniz havzasına özgü bir karasal orkide alttürüdür. Bazı kaynaklarda ayrı bir tür olarak Anacamptis fragrans adıyla da ele alınır. Alttürün adı, çiçeklerinin hoş, vanilyayı andıran kokusuna gönderme yapar; tip alttürün çiçekleri ise tahtakurusunu hatırlatan hoş olmayan bir koku yayar.

Toprak altında iki adet yuvarlak yumru taşıyan bitki, genellikle orta boylu, dik bir gövde geliştirir. Dar mızraksı yapraklar gövdenin alt kısmında toplanır. Silindirik, sık çiçekli başak durumunda çok sayıda küçük çiçek bulunur. Çiçeklerde dış ve yan taç parçaları birleşerek bir miğfer oluşturur; dudak üç parçalıdır ve orta parça yan parçalardan daha uzundur. Çiçek rengi pembemsi, kırmızımsı ya da yeşilimsi tonlarda olabilir ve dudak üzerinde koyu benekler bulunur. Dudağın arkasında aşağıya yönelen kısa bir mahmuz yer alır.

Alttür kurak ve yarı kurak, kireçli ya da nötr topraklarda, garig ve makilik açıklıklarda, kuru çayırlarda ve terk edilmiş tarlalarda yetişir. Çiçeklenme çoğunlukla ilkbahar sonu ile yaz başına rastlar. Diğer orkideler gibi tohumları son derece küçüktür ve çimlenmek için topraktaki belirli mantarlarla ortak yaşama gereksinim duyar. Tozlaşmada arılar başta olmak üzere çeşitli böcekler rol oynar.

Yayılış alanı Akdeniz çevresinden Batı Asya'ya uzanır. Ülkemizde salep orkideleri olarak bilinen grubun bir parçasıdır; yumruları geçmişte salep üretimi için toplanmıştır. Tüm orkideler gibi uluslararası ticareti CITES ile denetlenir ve doğadan toplanması yerel toplulukların azalmasına yol açabileceği için korunması gereken bir bitkidir.