Amphibalanus amphitrite (Darwin 1854)

Amphibalanus amphitrite (Darwin, 1854), Sessilia takımının Balanidae familyasına ait bir balanustur. Kabuğu birkaç santimetreyi aşmayan, beyazımsı zemin üzerinde mor ya da pembemsi dikey çizgilerle süslü, koni biçimli bir türdür ve bu desen nedeniyle “çizgili balanus” olarak da anılır. Ilık ve sıcak denizlerin kıyı sularında, gelgit ve sığ alt gelgit bölgesinde, sert yüzeylerde yoğun topluluklar oluşturur.

Kaya midyeleri olarak da anılan balanuslar, yetişkin hâlde bir yüzeye kalıcı olarak tutunan kabuklulardır. Vücutları kireçli plakalardan oluşan koni biçiminde bir kabuğun içinde yer alır; kabuğun tepesindeki açıklık hareketli kapak plakalarıyla kapatılır. Su altında bu kapaklar açılır ve tüy benzeri bacaklar (cirri) ritmik biçimde dışarı uzatılarak sudaki plankton ve organik parçacıklar süzülür.

Balanusların çoğu erdişidir, ancak çoğunlukla çapraz döllenme görülür. Yumurtalardan çıkan nauplius larvaları planktonda serbest yaşar, ardından yüzey arayan siprid evresine geçer. Siprid larvası uygun bir yüzey bulduğunda başından tutunur ve başkalaşım geçirerek yetişkin bireye dönüşür. Gemi gövdelerine, iskelelere, borulara ve su ürünleri yetiştiriciliği donanımlarına yerleşerek ekonomik açıdan önemli bir biyolojik kirlenme (fouling) sorunu yaratırlar; gemi trafiği ise pek çok türün dünya genelinde yayılmasına yol açmıştır. Gemilerde oluşan bu tutunma toplulukları sürtünmeyi artırarak yakıt tüketimini yükseltir; bu nedenle gemi gövdelerinde özel boyalar kullanılır. Öte yandan balanuslar, kıyı ekosistemlerinde balıklar, salyangozlar ve deniz yıldızları için besin kaynağıdır ve başka küçük canlılara barınak sağlar.

Tür, Hint-Pasifik kökenli olduğu düşünülse de gemiler aracılığıyla dünyanın pek çok ılık denizine yayılmıştır ve Akdeniz’de de yaygındır. Tuzluluk değişimlerine dayanıklıdır; limanlarda ve haliçlerde bol bulunur. Biyolojik kirlenme ve tutunma araştırmalarında model organizma olarak sıkça kullanılır. İnsanlar için tehlikeli değildir; ancak keskin kabukları kayalarda yürüyenlerin ayaklarını kesebilir.