Allium wiedemannianum

Allium wiedemannianum, Nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasının Allium cinsine bağlı, soğanlı ve çok yıllık bir yabani soğan türüdür. Anadolu ve çevresinin dağlık bölgelerinde yayılış gösteren, az bilinen türlerdendir.

Bu türe ilişkin ayrıntılı bilgiler sınırlıdır. Cinsin Anadolu'daki pek çok üyesi gibi toprak altında zarsı kabuklarla örtülü bir soğan taşır, ilkbaharda şerit biçimli yapraklar ve çiçekli bir gövde geliştirir. Çiçekleri gövdenin ucunda şemsiye biçimli bir çiçek durumunda toplanır ve genç evrede zarsı bir kınla örtülüdür. Her çiçek altı tepal, altı stamen ve üç karpelli bir yumurtalıktan oluşur; meyve, siyah tohumlar içeren üç gözlü bir kapsüldür.

Anadolu'nun karasal iklimli dağlık bölgelerindeki soğan türleri soğuk kışlara ve kurak yazlara uyum sağlamıştır. Kar erimesinin ardından hızla büyür, ilkbahar sonu ya da yaz başında çiçeklenir ve yazın toprak üstü kısımlarını kaybederek soğan hâlinde dinlenirler. Taşlı yamaçlar, step alanları, kayalıklar ve seyrek meşelik açıklıkları bu türlerin tipik yaşam alanlarıdır.

Allium cinsi, soğan, sarımsak ve pırasayı da içeren, Kuzey Yarımküre'de yayılış gösteren ve sayısı yaklaşık bin türe ulaşan geniş bir cinstir. Cinsin üyeleri toprak altında bir soğan ya da rizom taşıyan, ezildiğinde kükürtlü bileşikler nedeniyle karakteristik soğan veya sarımsak kokusu yayan çok yıllık otsu bitkilerdir. Çiçekler, genç evrede zarsı bir kını (spata) tarafından örtülen şemsiye biçimli bir çiçek durumunda toplanır.

Türkiye, Anadolu'nun çeşitli iklim ve toprak koşulları sayesinde Allium türleri bakımından dünyanın en zengin bölgelerinden biridir ve ülkede yüzlerce soğan türü bilinir; bunların önemli bir kısmı endemiktir. Cinsin üyeleri arılar, kelebekler ve diğer böcekler için önemli nektar kaynaklarıdır. Yabani soğan türlerinin bir kısmı yöresel olarak sebze ya da baharat olarak toplanır; ancak soğanı olan bazı zehirli bitkilerle karıştırılma riski nedeniyle doğadan toplamada dikkatli olunmalıdır.