Allium sphaerocephalon

Allium sphaerocephalon, Nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasına bağlı, çok yıllık ve soğanlı bir yabani soğan türüdür. Latince adı, yuvarlak çiçek başını ifade eder ve türün en belirgin özelliğine işaret eder.

Bitki genellikle 30 ile 80 santimetre boyunda, ince ve dik bir gövdeye sahiptir. Yaprakları silindirik, içi boş ve çoğunlukla çiçeklenme döneminde kurumaya başlamış durumdadır. Çiçek durumu yoğun, küremsi ya da yumurta biçimli bir baştır; başı oluşturan çok sayıda küçük çiçek koyu pembe ile kırmızımsı mor arasında renklidir. Çiçeklenme genellikle başın tepesinden başlar, bu nedenle baş bir süre iki renkli görünebilir. Çiçekleri yaz ortasında açar ve organlar periyant dışına taşar.

Tür kuru ve güneşli çayırlarda, kayalık yamaçlarda, kumlu alanlarda, yol kenarlarında ve bağlarda yetişir; kireçli toprakları tolere eder. Avrupa'nın orta ve güney kesimlerinden Kuzey Afrika'ya ve Batı Asya'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösterir; Türkiye'de de bulunur. Bazı populasyonlar çiçek durumunda soğancık da taşıyabilir.

Allium cinsi, soğan, sarımsak ve pırasayı da içeren, Kuzey Yarımküre'de yayılış gösteren ve sayısı yaklaşık bin türe ulaşan geniş bir cinstir. Cinsin üyeleri toprak altında bir soğan ya da rizom taşıyan, ezildiğinde kükürtlü bileşikler nedeniyle karakteristik soğan veya sarımsak kokusu yayan çok yıllık otsu bitkilerdir. Çiçekler, genç evrede zarsı bir kını (spata) tarafından örtülen şemsiye biçimli bir çiçek durumunda toplanır.

Yaz ortasında az sayıda bitkinin çiçek açtığı dönemde çiçeklenmesi nedeniyle kelebekler, arılar ve diğer tozlayıcılar için değerli bir nektar kaynağıdır. Gösterişli çiçek başları nedeniyle doğal bahçelerde süs bitkisi olarak da yetiştirilir.