Allium commutatum

Allium commutatum, kuşkonmaz takımının (Asparagales) nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasına ait, soğanlı ve çok yıllık otsu bir bitki türüdür. Soğan, sarımsak ve pırasa ile aynı cinste yer alır ve yabani pırasa grubunun bir üyesidir; bu grubun türleri yetiştirilen pırasa ve sarımsağın yabani akrabaları olarak bilinir.

Gövdesi dik ve görece uzun boyludur; yaprakları şerit biçimli olup gövdenin alt kısmını sarar. Çiçekleri, gövdenin ucunda yoğun, küremsi bir şemsiye çiçek durumunda toplanır ve genellikle pembemsi ile beyazımsı tonlardadır. Çiçek durumu açılmadan önce, kısa sürede düşen zarımsı bir kın tarafından örtülür. Bitkinin tüm kısımları, cinse özgü kükürtlü bileşikler nedeniyle tipik soğan-sarımsak kokusu taşır. Görünüşü yetiştirilen pırasanın çiçek durumunu andırır; bu nedenle yabani pırasa türleri arasında sayılır ve birbirine benzeyen türlerin ayrımı çiçek ve soğan ayrıntılarına dayanır.

Akdeniz kıyılarına özgü bir türdür; özellikle denize yakın kayalık ve taşlık yerlerde, kıyı çalılıklarında ve adalarda yetişir. Tuzlu deniz serpintisine dayanıklıdır. Çiçeklenme genellikle yaz başında gerçekleşir; soğanları ve tohumlarıyla çoğalır. Çiçekleri arılar ve diğer böcekler tarafından ziyaret edilir.

Doğal yayılışı Akdeniz havzasının özellikle orta ve doğu kesimlerinde, İtalya'dan Balkanlar ve Ege adalarına kadar uzanır. Allium cinsi Türkiye'de yüzlerce türle temsil edilir ve ülkemiz bu cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir. Bu cinsin birçok yabani türü yerel olarak sebze veya baharat olarak toplanır; ancak yabani soğanlı bitkilerin toplanmasında dikkatli olunmalı, zehirli soğanlı bitkilerle karıştırılmamalıdır. Bu ayırt etmede soğan-sarımsak kokusu önemli bir ipucudur.