Aegilops umbellulata ssp. umbellulata

Aegilops umbellulata subsp. umbellulata, buğdaygiller (Poaceae) familyasından, buğdayın yabani akrabası olan Aegilops umbellulata türünün tipik (nominat) alttürüdür. Türün genel özelliklerini taşır: kısa boylu, ince gövdeli, tek yıllık ve küçük öbekler oluşturan bir ottur. Yaprakları dar, düz ve çoğunlukla tüylüdür.

Başağı kısa, tabana doğru şişkin ve üst kısmında dışa doğru şemsiye gibi açılan çok sayıda kılçık taşır. Olgunlaşan başak bütün halinde kopar ve kılçıkları sayesinde hayvan tüylerine takılarak ya da rüzgârla yayılır. Bazı kaynaklar alttürleri ayırmaz ve bu bitkiyi doğrudan türün kendisi olarak ele alır.

Aegilops cinsinin üyeleri, buğdayla (Triticum) çok yakın akraba olan tek yıllık otsu buğdaygillerdir. Başakları genellikle silindirik ya da şişkin başakçıklardan oluşur ve kılçıklar taşır. Olgunlaşınca başak çoğu zaman bütün halinde ya da parçalar halinde kopar ve kılçıkları sayesinde hayvanların tüylerine takılarak ya da rüzgârla yayılır. Bu cinsin türleri kurak ve yarı kurak çayırlar, step alanları, nadas tarlaları, yol kenarları ve bozulmuş alanlarda yaygındır.

Türün doğal yayılışı Doğu Akdeniz, Anadolu, Kafkasya ve İran çevresini kapsar. Diploit yapısı ve taşıdığı U genomu nedeniyle genetikçiler tarafından yoğun biçimde incelenmiştir. Buğdayda hastalık direnci kazandırmak için yapılan ıslah çalışmalarında kullanılmıştır.

Bu cinsin türleri, ekmeklik buğdayın ortaya çıkışındaki rolleri nedeniyle bilimsel açıdan büyük önem taşır. Ekmeklik buğdayın genomlarından biri Aegilops tauschii türünden gelmiştir ve diğer Aegilops türleri de hastalık direnci, kuraklık ve tuzluluk toleransı gibi özellikler için buğday ıslahında gen kaynağı olarak kullanılır. Bu nedenle yabani popülasyonları gen bankalarında korunur. Anadolu ve Bereketli Hilal, cinsin çeşitliliğinin en yüksek olduğu bölgeler arasındadır ve Türkiye bu türlerin önemli bir gen merkezi kabul edilir.