Aegilops tauschii

Aegilops tauschii, buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait, tek yıllık yabani bir ot türüdür. Ekmeklik buğdayın (Triticum aestivum) D genomunun kaynağıdır: yaklaşık on bin yıl kadar önce makarnalık buğday ile bu türün kendiliğinden melezleşmesi sonucu ekmeklik buğday ortaya çıkmıştır. Bu nedenle buğday ıslahında en önemli yabani akrabalardan biri sayılır. Doğu Anadolu ve Kafkasya'dan İran, Orta Asya ve Afganistan'a kadar geniş bir alanda yayılış gösterir.

Bitki ince gövdeli, öbekler oluşturan bir ottur. Başakları silindirik, dar ve uzundur; başakçıklar gövdeye yakın dizildiğinden başak boncuk dizisini andıran bir görünüm kazanabilir. Olgunlaştığında başak başakçıklar halinde parçalanır.

Aegilops cinsi, buğdaygiller (Poaceae) familyasında yer alan, yaklaşık yirmi kadar türü bulunan tek yıllık otsu bitkilerden oluşur. Bu cinsin üyeleri Akdeniz havzası, Batı ve Orta Asya'da yayılış gösterir; türlerin büyük bölümü Anadolu ve Bereketli Hilal çevresinde bulunur. Başaklar genellikle dar, silindirik ya da hafifçe şişkin olup kılçıklı başakçıklardan oluşur ve olgunlaştığında çoğunlukla eklem yerlerinden parçalanarak tohumların yayılmasını sağlar.

Bu cinsin türleri buğday cinsi Triticum ile çok yakın akrabadır ve doğada zaman zaman onunla melezleşebilir. Bu türler kuru çayırlarda, step alanlarında, tarla kenarlarında, yol kıyılarında ve bozulmuş alanlarda yetişir; sonbahar ya da kış başında çimlenip ilkbaharda başaklanır ve yaz başında tohumlarını döker. Ekili tarlalarda zaman zaman yabancı ot olarak görülebilirler. Yabani akrabaları oldukları buğdaya kuraklık, tuzluluk ve hastalıklara dayanıklılık gibi özellikler kazandırabilecek genler taşıdıkları için gen bankalarında korunur ve ıslah çalışmalarında yoğun biçimde kullanılırlar. Türkiye, bu genetik çeşitliliğin en önemli merkezlerinden biridir.