Trypanosyllis coeliaca Claparède, 1868

Trypanosyllis coeliaca, çok kıllı halkalı solucanlardan (Polychaeta), Syllidae familyasına ait bir deniz solucanıdır. Tür, 1868 yılında Claparède tarafından Akdeniz’den tanımlanmıştır. Cinsin tipik yassı, şerit benzeri gövde yapısını taşır ve Akdeniz’de bilinen türler arasındadır.

Syllidae familyası, deniz halkalı solucanlarının en kalabalık ve en çeşitli familyalarından biridir. Üyelerinin büyük çoğunluğu birkaç milimetre ile birkaç santimetre arasında boy yapan, ince ve narin yapılı hayvanlardır. Familyanın en belirgin özelliği, yutağın (farinks) arkasında yer alan ve “proventrikül” adı verilen kaslı, çizgili görünümlü bir pompa organıdır; bu organ, besinin emilmesine yardımcı olur ve türlerin ayırt edilmesinde önemli bir karakterdir. Başta genellikle üç anten, iki çift göz ve palp bulunur; her segmentin yanlarında sırt sirrusları (dorsal sirruslar) ve kıllar (setalar) yer alır.

Trypanosyllis cinsinin üyeleri, Syllidae familyası içinde yassılaşmış, şerit benzeri gövdeleriyle kolayca dikkat çeker. Gövde sırttan karına doğru basık ve görece geniştir; birçok türde sırt yüzeyinde enine renkli bantlar görülür. Sırt sirrusları boğumludur ve yutak bölgesinde çoğunlukla bir dişten oluşan bir taç bulunur. Cinsin üyeleri dünya denizlerinin ılıman ve tropik kesimlerinde yayılış gösterir ve sert zeminlerde, alg ve omurgasız örtüleri arasında yaşar.

Syllidae üyelerinde üreme çoğu zaman ilginç bir yolla gerçekleşir. Birçok türde, olgunlaşan bireyin arka kısmında “stolon” adı verilen, gözleri ve yüzme kılları gelişmiş üreme bireyleri oluşur. Bu stolonlar ana bedenden ayrılarak su kolonunda yüzer, eşey hücrelerini suya bırakır ve kısa ömürlerini tamamlar; geride kalan ana birey ise kaybettiği kısmı yeniden oluşturabilir. Bu üreme biçimi, familyanın deniz tabanı canlıları arasında dikkat çeken biyolojik özelliklerinden biridir.

Bu solucanlar genellikle kayalık kıyılarda, alg örtüleri arasında, deniz çayırlarının köklerinde, süngerlerin, yosun hayvancıklarının ve midye yataklarının oluşturduğu karmaşık yaşam alanlarında yaşar. Küçük omurgasızlar, diatomeler, organik kırıntılar ve bazı türlerde süngerler veya hidroidlerin dokuları ile beslenirler. Balıklar ve diğer omurgasızlar için önemli bir besin kaynağı oluştururlar; deniz tabanı topluluklarının çeşitliliğini ve sağlığını yansıtan gruplar arasında sayıldıkları için bilimsel izleme çalışmalarında sıkça incelenirler. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.

Akdeniz ve Ege kıyılarında Syllidae familyası çok zengin bir tür çeşitliliğiyle temsil edilir ve bölgedeki çalışmalar bu familyanın sığ kıyı ekosistemlerindeki önemini ortaya koymuştur. Türkiye denizlerinde yapılan taksonomik çalışmalarda bu familyadan çok sayıda tür kaydedilmiştir. Türlerin çoğu küçük boyutları nedeniyle dalgıçlar tarafından fark edilmez ve ancak alınan bentik örneklerin laboratuvarda incelenmesiyle belirlenebilir.