Trigonella gladiata

Trigonella gladiata, baklagiller (Fabaceae) familyasının Trigonella cinsine ait tek yıllık otsu bir bitkidir. Baharat olarak kullanılan çemen otunun (Trigonella foenum-graecum) yakın akrabasıdır ve Akdeniz havzasında yayılış gösterir.

Bitki alçak boylu olup gövdeleri genellikle yere yatık ya da yükselicidir ve tüylüdür. Yaprakları üç yaprakçıklıdır; yaprakçıklar ters yumurtamsı ve kenarları dişlidir. Çiçekler yaprak koltuklarında tek tek ya da ikişerli olarak bulunur; soluk sarımsı ya da krem renkli, kelebek biçimli çiçeklerdir. Tür adı olan gladiata, kılıç biçimli anlamına gelir ve türün uzun, hafif kıvrık, kılıcı andıran bakla meyvelerine işaret eder. Bu meyveler çemen otunun baklalarını hatırlatır ve içlerinde birkaç tohum taşır.

Tür kuru çayırlarda, taşlık yamaçlarda, kayalık alanlarda, tarla kenarlarında ve açık otlaklarda yetişir. Çiçeklenme ilkbaharda gerçekleşir. Akdeniz ikliminin tek yıllık bitkileri gibi kış yağmurlarıyla çimlenir ve yaz kuraklığı başlamadan tohumlarını olgunlaştırır. Köklerinde ortak yaşadığı azot bağlayıcı bakteriler sayesinde besince fakir topraklarda da gelişebilir.

Doğal yayılışı Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'yı kapsayan Akdeniz havzasıdır. Trigonella cinsi bu bölgede ve Batı Asya'da zengin bir çeşitlilik gösterir ve Türkiye bu cinsin birçok türüne ev sahipliği yapar. Yabani Trigonella türleri doğal meralarda otlayan hayvanlar için besin kaynağı oluşturur ve çemen otunun yabani akrabaları olarak bitki ıslahı açısından da ilgi çeker. Baklagillerin kelebek biçimli çiçekleri, bayrak adı verilen üst taç yaprak, iki yan kanat ve birleşik iki alt taç yapraktan oluşan kayık bölümünden meydana gelir. Bu yapı özellikle arılar tarafından tozlanmaya uyum sağlamıştır; arı kayığa konduğunda erkek ve dişi organlar açığa çıkar ve polen böceğin vücuduna bulaşır.