Trifolium repens

Trifolium repens, Türkçede ak üçgül ya da beyaz yonca olarak bilinen, baklagiller (Fabaceae) familyasından çok yıllık bir otsu bitkidir. Toprak yüzeyinde sürünen ve boğumlarından köklenen gövdeleri (stolonları) sayesinde yayılarak sık örtüler oluşturur. Uzun saplı yaprakları üç yaprakçıklıdır; yaprakçıkların üzerinde çoğunlukla açık renkli, V biçiminde bir leke bulunur. Uzun ve yapraksız saplar üzerinde taşınan küresel çiçek başları beyaz ya da hafif pembemsidir; çiçekler tozlaşmadan sonra aşağı doğru sarkar ve kahverengileşir. Nadiren dört yaprakçıklı bireylerine rastlanır ve bunlar halk arasında şans getirdiğine inanılan dört yapraklı yoncayı oluşturur.

Çayırlar, meralar, çimenlikler, yol kenarları ve nemli açık alanlar türün tipik yaşam alanlarıdır; otlatmaya ve biçilmeye oldukça dayanıklıdır. Çiçeklenme ilkbahardan sonbahara kadar uzun bir dönemde sürer. Doğal yayılışı Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'yı kapsar; bugün ise yem bitkisi olarak taşındığı için dünyanın neredeyse tüm ılıman bölgelerinde bulunur. Türkiye'de de yaygın bir bitkidir.

Ak üçgül değerli bir yem ve mera bitkisidir; bal arıları için de en önemli nektar kaynaklarından biridir. Köklerindeki azot bağlayan bakteriler sayesinde toprağı zenginleştirir ve çim karışımlarında da kullanılır. Bazı bireyler doku hasar gördüğünde siyanür açığa çıkarabilen bileşikler içerir; bu özellik bitkiyi bazı otçullara karşı korur.

Trifolium cinsi yaklaşık 250 tür içerir ve kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde, özellikle Akdeniz havzasında zengin bir çeşitlilik gösterir; Türkiye de üçgül türleri bakımından zengin ülkelerdendir.