Stromateus fiatola

Stromateus fiatola, Balıklar Sınıfı'nda, Uskumrumsular takımı Scombriformes içinde, Tereyağ Balığıgiller (Stromateidae) familyasına ait pelajik bir türdür. Halk arasında Mavi Tereyağ Balığı veya Yıldız Balığı olarak bilinir (Türkçe'de bu isim, benzer görünümlü başka türler için de kullanılabilir). Bu tür, yanlardan basık, yüksek vücut yapısı ve derin sularda sürü halinde yaşamasıyla karakterizedir.

1. Genel Bilgiler ve Taksonomik Konum

Mavi Tereyağ Balığı, Doğu Atlantik Okyanusu'nun Biskay Körfezi'nden başlayarak Akdeniz ve Güney Afrika'daki Ümit Burnu'na kadar uzanan geniş bir dağılım alanına sahiptir. Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarında bulunur. Yüzgeçleri, özellikle genç bireylerde, yanındaki zehirli denizanalarının dokunaçlarını taklit ederek onlardan korunma sağlamasıyla bilinen ilginç bir biyolojik ilişkiye sahiptir.

Taksonomik sınıflandırması şöyledir:

• Âlem (Kingdom): Animalia (Hayvanlar)
• Şube (Phylum): Chordata (Kordalılar)
• Sınıf (Class):: Actinopterygii (Işınsal Yüzgeçliler)
• Takım (Order):: Scombriformes (Uskumrumsular)
• Aile (Family):: Stromateidae (Tereyağ Balığıgiller)
• Cins (Genus):: Stromateus
• Tür (Species):: Stromateus fiatola (Linnaeus, 1758)

2. Fiziksel Özellikler ve Morfoloji

• Boyut: Orta büyüklükte bir balıktır; genellikle 40 cm civarındadır, maksimum 50 cm uzunluğa ulaşabilir.
• Vücut: Vücudu yanlardan oldukça basık, yüksek ve ovalimsi (eşkenar dörtgenimsi) bir şekle sahiptir.
• Renk: Sırt kısmı mavi-kahverengi tonlarda ve üzerinde koyu lekelerle beneklidir. Karın kısmı gümüşi veya beyazımsıdır. Genç bireylerin vücutlarında dikey bantlar bulunur.
• Yüzgeçler: Sırt ve anal yüzgeçler oldukça uzundur ve kuyruk yüzgecine doğru devam eder. Yüzgeç ışınlarının sayısı, türün teşhisinde kullanılır (Sırt yumuşak ışınları: 42–50; Anal yumuşak ışınları: 33–38).

3. Ekolojik ve Biyolojik Davranışlar

• Habitat: Bentopelajik bir türdür, yani hem deniz dibine yakın sularda (10–70 metre derinlik) hem de serbest sularda yaşar. Çoğunlukla kıta sahanlığı üzerinde bulunur.
• Davranış: Büyük sürüler halinde dolaşır. Genç bireyler, denizanalarıyla (özellikle Pelagia noctiluca) birlikte yüzerek avcılardan korunur; bu korumanın karşılığında denizanalarının dokunaçlarını tüketirler.
• Diyet: Etçildir. Diyeti; küçük balıklar, zooplankton ve denizanalarından oluşur.
• Üreme: Yumurtlayarak çoğalır.

4. Ticari Önemi ve Koruma Durumu

• Ticari Değer: Eti beyaz ve lezzetlidir ancak boyutu ve sürü halinde avlanma zorluğu nedeniyle ticari ilgi düzeyi orta düzeydedir. Genellikle trol avcılığı sırasında yakalanır ve yerel pazarlarda taze olarak tüketilir.
• Koruma Durumu: Geniş dağılım alanı ve sağlıklı popülasyonları sayesinde küresel olarak IUCN Kırmızı Listesi'nde "Asgari Endişe" (Least Concern - LC) kategorisinde sınıflandırılmıştır.
• Besin Değeri: Etinin protein, kalsiyum ve selenyum içerdiği bilinmektedir.

Araştırma: Ahmet Taşçı Yaban Hayatı Bilimcisi

• Kaynaklar:
• Linnaeus, C. (1758). Systema Naturae per regna tria naturae.
• Froese, R. and D. Pauly. Editors. (2024). FishBase.
• Smith-Vaniz, W.F. (2015). Stromateus fiatola. IUCN Red List of Threatened Species.
• Macali, A. et al. (2018). Episodic records of jellyfish ingestion of plastic items reveal a novel pathway for trophic transference of marine litter. Scientific Reports.
• WoRMS - World Register of Marine Species.

Fotoğraf:https://www.inaturalist.org/observations/177804908