Spongia (Spongia) offi cinalis Linnaeus,1759

Spongia (Spongia) officinalis, Demospongiae sınıfının Dictyoceratida takımına bağlı Spongiidae familyasından bir deniz süngeridir ve Türkçede banyo süngeri olarak bilinir. Tür 1759’da Linnaeus tarafından tanımlanmıştır. Antik çağlardan beri yıkanma, temizlik ve tıbbi amaçlarla kullanılan Akdeniz’in en ünlü ticari süngeridir. Demospongiae sınıfı, bugün bilinen süngerlerin büyük çoğunluğunu kapsayan en kalabalık sünger grubudur. Bu sınıfın üyelerinde iskelet, silisten yapılmış iğneler (spikül) ve/veya spongin adlı esnek bir protein lifinden oluşur. Süngerlerin gerçek dokuları, organları ve sinir sistemi yoktur; vücutları, suyu küçük gözeneklerden içeri alıp büyük açıklıklardan (oskül) dışarı veren bir kanal sistemiyle örülüdür.

Banyo süngeri genellikle yuvarlak, masif ya da hafif loblu kitleler oluşturur; canlıyken yüzeyi koyu gri, kahverengi ya da siyahımsıdır ve küçük konüllerle kaplıdır. Üst yüzeyinde belirgin oskül açıklıkları bulunur. İskeletinde silis iğnesi yoktur; temizlenip kurutulduğunda geriye ince, sık, yumuşak ve su emici bir lif ağı kalır. Spongiidae familyası, iskeleti yalnızca ince, esnek ve birbirine bağlı spongin liflerinden oluşan süngerleri kapsar. Bu lifler içlerine yabancı madde almadığından ya da çok az aldığından yumuşaktır; banyo süngerlerinin değeri de buradan gelir.

Süngerler süzerek beslenen, yerleşik yaşayan hayvanlardır. Yaka hücreleri (koanositler) kamçılarıyla sürekli bir su akımı oluşturur; bu akımla gelen bakteriler, tek hücreli planktonlar ve çözünmüş organik maddeler hücreler tarafından yakalanır. Bu sayede süngerler suyun temizlenmesinde ve besin döngüsünde önemli bir rol üstlenir, aynı zamanda pek çok küçük omurgasız ve balık için barınak sağlar. Üreme hem eşeyli hem de eşeysiz yolla olabilir; eşeyli üremede oluşan kirpikli larvalar kısa bir süre suda serbest yüzdükten sonra uygun bir zemine tutunup yeni bir birey oluşturur.

Akdeniz’de sığ kayalık kıyılardan daha derin sert zeminlere kadar çeşitli derinliklerde yaşar. Türkiye’nin Ege ve Akdeniz kıyıları, özellikle Bodrum çevresi, geleneksel sünger dalgıçlığıyla tanınır ve banyo süngeri bu avcılığın başlıca hedefi olmuştur. Aşırı toplama ve 1980’lerin sonlarından itibaren görülen sünger hastalığı salgınları stoklarda ciddi azalmalara neden olmuştur. Tür, Akdeniz’de koruma altındaki türler listelerinde yer almakta ve toplanması pek çok ülkede düzenlemelere tabidir. Günümüzde sentetik süngerlerin yaygınlaşmasıyla birlikte doğal sünger ticareti eski önemini büyük ölçüde yitirmiştir.